Tavba surasi — Oyat 37

Kalimalarning ma'nolari:

• النَّسِيءُ (An-Nasii): Harom oylar (muharram oylari)dan birining hurmatini boshqa oyga ko'chirish yoki kechiktirish. Johiliyat arablari urush uchun harom oyning o'rniga boshqa oyni qo'yib, uni halol qilib olardilar.
• زِيَادَةٌ فِي الْكُفْرِ: Kufrga yana bir qo'shimcha kufr, ya'ni kufrni yanada oshiruvchi ish.
• لِيُوَاطِئُوا: Moslashtirish, tenglashtirish uchun, son jihatdan to'g'rilash uchun.
• عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ: Alloh harom qilgan oylarning soniga (to'rtta oy) mos qilish.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo johiliyat davridagi arablarning xunuk odatlaridan biri — "nasiy" (harom oylarni o'zgartirish) haqida xabar bermoqda. Ular urush va jang qilishni davom ettirish uchun harom oylardan birining (masalan, Muharram oyining) hurmatini kechiktirib, uning o'rniga boshqa bir oyni harom deb e'lon qilardilar. Shunday qilib, ular yil davomida harom oylarning sonini to'rtta qilib saqlab qolishardi, lekin oylarning o'zini almashtirib, Alloh belgilagan oylarni o'zgartirardilar.

Alloh taolo bu ishni "kufrga ziyoda" deb atadi. Chunki bu — Allohning hukmiga qarshi chiqish, Uning belgilagan chegaralarini o'zgartirish va kufrni yanada kuchaytiruvchi amaldir. Ushbu amal orqali shayton kofirlarni yo'ldan ozdiradi. Ular bir yil harom oyni halol qilib, boshqa yil esa uni harom qilib qo'yishardi. Buning maqsadi — Alloh harom qilgan oylarning soniga moslashish, ya'ni to'rtta oyni harom deb bilish, lekin aynan o'sha oylarning o'zini emas, balki o'zlari tanlagan boshqa oylarni harom deb hisoblash edi. Shu tariqa ular Alloh harom qilgan narsani halol qilib olardilar.

Alloh taolo ularning bu qilmishlarini "yomon amallarining ularga chiroyli ko'rsatilishi" deb ta'rifladi. Ya'ni shayton ularga bu ishni go'zal qilib ko'rsatdi, shuning uchun ular buni o'zlariga ma'qul deb bildilar. Ammo Alloh taolo kofir bo'lgan qavmni hidoyatga yo'llamaydi, ularni to'g'ri yo'lga boshlashni iroda qilmaydi, chunki ular kufrda o'jarlik bilan davom etmoqdalar.

Oyatdan olinadigan foydalar:

1. Alloh taolo belgilagan chegaralarni o'zgartirishga urinish — kufrni oshiradigan katta gunohdir. Musulmon kishi Allohning hukmlariga to'liq bo'ysunishi va ularni o'zgartirishga urinmasligi kerak.
2. Shayton insonlarga yomon amallarni chiroyli ko'rsatib, ularni adashtiradi. Shuning uchun har bir ishni Qur'on va Sunnat mezonlari bilan tekshirish lozim.
3. Yomon amallar odatda bir-birini taqozo qiladi: bitta gunoh boshqa gunohlarga yetaklaydi. Kofirlar harom oyni halol qilish orqali Allohning hukmiga qarshi chiqdilar va bu ularning kufrini yanada oshirdi.
4. Alloh taolo o'jarlik bilan kufrda davom etuvchi qavmni hidoyat qilmaydi. Bu esa insonni o'z gunohlaridan tezda tavba qilishga undashi kerak.
5. Islom dini — mukammal va to'liq dindir. Unda hech qanday o'zgartirish yoki tahrirga yo'l qo'yilmaydi. Har bir musulmon bu dinni o'ziga xos go'zalligi va mukammalligi bilan qabul qilishi lozim.