Sura Fotiha — Oyat 7

Kalimalarning ma'nolari:

• صِرَاطَ — to'g'ri yo'l.
• أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ — ne'mat berganlaring, ya'ni ularni hidoyatga yetaklaganlaring.
• الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ — g'azabingga duchor bo'lganlar, ya'ni haqni bilgan-u, unga amal qilmaganlar.
• الضَّالِّينَ — adashganlar, ya'ni haq yo'lni topa olmaganlar.

Tafsir:

Bu oyatda mo'min bandalar Allohdan o'zlarini shunday zotlarning yo'liga hidoyat qilishni so'raydilarki, ularga Alloh o'zining ulug' ne'matini — islom va iymon ne'matini ato etgan. Bu zotlar payg'ambarlar, siddiqlar (rostgo'y va tasdiqlovchilar), shahidlar va solihlardir. Ular haqni bilganlar va unga to'liq amal qilganlar, shuning uchun ham ular to'g'ri yo'lni topganlardir.

So'ngra bandalar o'zlarini ikki toifadan uzoq qilishni so'raydilar: birinchisi — g'azabga uchraganlar, ular haqni bilgan-u, lekin unga amal qilmaganlar, o'jarlik va hasad tufayli haqdan yuz o'girganlar. Bu toifaning timsoli yahudiylardir. Ikkinchisi — adashganlar, ular haqni izlamaganlar, jaholat va beparvolik tufayli to'g'ri yo'ldan chetga chiqib ketganlar. Bu toifaning timsoli nasorolardir.

Ushbu duo musulmon qalbini jaholat, inkor va adashish kasalliklaridan shifo beradi. Eng buyuk ne'mat — islom ne'mati ekanini anglatadi. Kim haqni ko'proq bilsa va unga to'liqroq amal qilsa, u to'g'ri yo'lga yaqinroq bo'ladi. Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ning sahobalari payg'ambarlardan keyin bu yo'lning eng munosib vakillaridir. Ushbu oyat ularning fazlini va yuksak darajasini ko'rsatadi.

Namozda Fotiha surasini o'qib bo'lgach, "Omin" deyish mustahabdir, ya'ni "Ey Alloh, duoyimizni qabul qil" degan ma'noni anglatadi. Bu so'z Fotiha surasining oyatlaridan emas, balki alohida duodir.

Foydalar:

1. Musulmon har namozda Allohdan o'zini payg'ambarlar, siddiqlar, shahidlar va solihlarning yo'liga hidoyat qilishni so'raydi. Bu esa insonni yaxshi insonlar bilan birga bo'lishga va ularning yo'lidan borishga undaydi.
2. Oyatda haqni bilgan-u, unga amal qilmaganlarning (yahudiylar) va haqni izlamagan adashganlarning (nasorolar) yo'lidan qochish o'rgatiladi. Bu musulmonni ilm va amalni birlashtirishga chorlaydi.
3. Eng buyuk ne'mat — islom va iymon ne'mati ekani ta'kidlanadi. Bu insonni Allohning bu ne'matiga shukr qilishga va uni qadrlashga undaydi.
4. Sahobalarning fazli bayon qilinadi, bu esa musulmonlarni ularga ergashishga va ularning yo'lidan borishga rag'batlantiradi.
5. Har namozda bu duoni o'qish orqali musulmon doimiy ravishda to'g'ri yo'lda sobit qolishni va noto'g'ri yo'llardan saqlanishni Allohdan so'raydi. Bu esa uning iymonini mustahkamlaydi.