سوره یوسف — آیه 111

معانی کلمات:

• عِبْرَةٌ: پند و اندرز، چیزی که انسان از آن عبرت بگیرد و به آن راه صحیح را بشناسد.
• أُولِی الْأَلْبَابِ: صاحبان خردهای پاک و عقلهای سلیم.
• حَدِیثًا یُفْتَرَى: سخنی که دروغ بافته شده و به خدا نسبت داده شود.
• تَصْدِیقَ الَّذِی بَیْنَ یَدَیْهِ: تأیید و تصدیق کتابهای آسمانی که پیش از قرآن نازل شدهاند.
• تَفْصِیلَ کُلِّ شَیْءٍ: بیان و روشنگری همه چیزهایی که بندگان در دین و دنیای خود به آن نیاز دارند.

تفسیر آیه:

به راستی که در سرگذشت پیامبران و امتهای پیشین، بهویژه در داستان یوسف و برادرانش، پند و عبرتی بزرگ برای صاحبان خردهای سلیم نهفته است. آنان که با چشم بصیرت به این قصهها مینگرند، نشانههای قدرت خدا و سنتهای او را در نصرت مظلومان و کیفر ظالمان میبینند و از آن درس میگیرند.

این قرآن که این داستانها را با این دقت و زیبایی بیان کرده، هرگز سخنی دروغ و ساخته و بافته نیست که به خداوند نسبت داده شده باشد؛ بلکه نازل شده است تا کتابهای آسمانی پیشین را که از جانب خدا آمده بودند، تصدیق کند و گواه بر راستی آنها باشد. همچنین این کتاب، بیانگر و روشنگر همه اموری است که بندگان در زندگی خود به آن نیاز دارند؛ از حلال و حرام، واجبات و محرمات، و هر آنچه مایه سعادت دنیا و آخرت است.

قرآن، هدایتگری است که انسانها را از تاریکیهای جهل و گمراهی به سوی نور ایمان و صراط مستقیم رهنمون میشود و رحمتی است ویژه برای مردمی که به آن ایمان میآورند و به آنچه در آن است عمل میکنند؛ زیرا تنها آنان از این هدایت و رحمت بهرهمند میشوند و سعادت هر دو جهان را نصیب خود میسازند.

فواید و درسهای آیه:

• داستانهای قرآن، نه صرفاً روایتهای تاریخی، بلکه سرشار از پند و حکمت است؛ پس باید با تأمل و تفکر در آنها خوانده شود تا انسان از تجربههای پیشینیان درس بگیرد و از لغزشها دوری کند.
• قرآن، کتابی راستین و بیپیرایه است و هرگز بافته ذهن بشر نیست؛ این حقیقت، ایمان انسان را به آن استوار میکند و او را به پیروی از دستوراتش ترغیب مینماید.
• قرآن، پاسخگوی همه نیازهای معنوی و عملی انسان است و هیچ موضوع ضروریای را فروگذار نکرده است؛ پس مسلمان باید در همه شئون زندگی به آن مراجعه کند.
• هدایت و رحمت قرآن، ویژه مؤمنان است؛ کسانی که با ایمان و عمل، خود را شایسته این نعمت بزرگ میسازند و در پرتو آن، آرامش و سعادت مییابند.