Suuratu Al-Baqarah — Aaya 197

1. Sifaaji kelme ɗe keɓɓi faamtere e nder ndee aaya:

• Al-Hajju: Hijju, woni dewgal juulde nde Alla waɗɗani e Kaaba.
• Ash-hurun ma'lumaat: Leeɓi anndaaɗi, ɗi anndaa ko ɗi woni.
• Faradha: O waɗɗani hoore makko, o firlitii e hoore makko.
• Ar-Rafatha: Jokkondiral gorko e debbo (jimaɗe), e kon ko jokkondiri e mun e konngol e golle.
• Al-Fusuuqa: Yaltude e ɗoftaare Alla, waɗde geddi.
• Al-Jidaala: Wennjere, haɓre konngol, luutondiral.
• Tazawwaduu: Moƴƴitoree ceede e nyaamdu e yardu wonande laawol.
• Az-Zaadu: Ko moƴƴitoraa wonande laawol.
• At-Taqwaa: Hulatde Alla, reentaade e lepte Makko, ɗoftaade yamirooje Makko e woɗɗitaade e haɗaaɗi Makko.
• Uluul-albaab: Jom en hakkillaaji celluɗi, faamɗi.

1. Firo aaya ndee:

Sahaa (waktu) hijju ko leeɓi anndaaɗi: ko lewru Shawwal, lewru Zul-Qa'da, e balɗe sappo gadane lewru Zul-Hijja. Kala neɗɗo firlitiiɗo e hoore makko hijju e nder ɗeen leeɓi, o naatni e mun e ihraam, haramii e makko jokkondiral gorko e debbo e kon ko adi ɗum e konngol e golle, haramii kadi yaltude e ɗoftaare Alla waɗde geddi, sabu teddungal sahaa e nokku ɗo hijju woni, haramii kadi wennjere e luutondiral ngal addata tikkere e añondiral. Kala moƴƴere nde mbaɗoton, Alla anndi nde, O yoɓitoyay on e mun. Moƴƴitoree wonande hoore mooɗon nyaamdu e yardu e ceede wonande laawol hijju, e golle moƴƴe wonande laakara, tawde ɓurnde moƴƴude e ko moƴƴitoroton ko hulde Alla. Hulee Lam, yo jom en hakkillaaji celluɗi, ɗoftagol yamirooje Am e woɗɗitaade e haɗaaɗi Am.

1. Nafaaji e ɗee aaya:

• Alla hollii wonde hijju ina waɗee e sahaa keeriiɗo, ko huunde nde O toppitii, ndee hollirde wonde juulde ndee ina jogii sariya laaɓtiiɗo, tawa ina newna wonande jokkondiral hakkunde jiyaaɓe ɓen e Joomi maɓɓe.
• Aaya ndee no ɓamtiri jikkuuji moƴƴi e nder hijju: woɗɗitaade e jimaɗe, reentaade e geddi, e woppude wennjere. Ɗum no waajira juulɓe ɓen ɓamtude jikkuuji maɓɓe e kala sahaa, haa teeŋti e sahaa hijju.
• Alla no anndi kala moƴƴere nde jiyaaɓe ɓen mbaɗata, ndee hollirde wonde golle moƴƴe ɗen fof ngoɗɗotaake, ina ɗaminaa njoɓdi mum en to Alla. Ɗum no newna ɓerɗe juulɓe ɓen, no ɓe ɓeydira e moƴƴere.
• Alla yamirii moƴƴitorde ceede e nyaamdu wonande laawol, ndee hollirde wonde diina lislaamu no newna jokkondiral e geɗe aduna, tawa wonaa woppude aduna, kono ko heblude ɗum e laakara.
• Ɓurnde moƴƴude e ko moƴƴitoroton ko hulde Alla (taqwaa). Ɗum no holli wonde nafu ndee wonaa e ɓeydugol ceede tan, kono ko e ɓeydugol hulde Alla e ɗoftaare Makko.
• Alla noddii jom en hakkillaaji celluɗi nde ɓe hule Mo. Ɗum no holli wonde hulde Alla ko huunde jom hakkille tan faamata, ndee no waajira yimɓe ɓen nde ɓe ngoƴa hakkillaaji maɓɓe e faamde diina.
• Ndee aaya no newna juulɓe ɓen e nder diina lislaamu, no hollira wonde Alla ina yiɗi newaare e moƴƴere wonande jiyaaɓe Makko, tawa kadi ina ɗaɓɓi e maɓɓe nde ɓe ɓeydira e hulde Makko e ɗoftaare Makko.