بقرہ سۈرىسى — ئايەت 213

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• أُمَّةً وَاحِدَةً: بىر ئۈممەت، بىر جامائەت، يەنى بىر دىندا بىرلىككە كەلگەن كىشىلەر.
• مُبَشِّرِينَ: خۇشخەۋەر بەرگۈچىلەر، يەنى ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەل قىلغانلارغا جەننەت بىلەن خۇشخەۋەر بەرگۈچىلەر.
• مُنذِرِينَ: ئاگاھلاندۇرغۇچىلار، يەنى كاپىر بولغان ۋە ئاسىيلىق قىلغانلارنى دوزاخ بىلەن ئاگاھلاندۇرغۇچىلار.
• بَغْيًا: زۇلۇم قىلىش، ھەسەت قىلىش، ھەددىدىن ئېشىش.
• بَيِّنَاتُ: ئوچۇق دەلىللەر، روشەن پاكىتلار.
• بِإِذْنِهِ: ئۇنىڭ ئىرادىسى ۋە ياردىمى بىلەن.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئىنسانلار ئەسلىدە بىر ئۈممەت ئىدى، يەنى ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ دىنىدا بىرلىككە كەلگەن، ھەقىقەت ئۈستىدە ئىتتىپاق بولغان ئىدى. كېيىن شەيتانلار ئۇلارنى ئازدۇرۇپ، ئارىلىرىدا ئىختىلاپ پەيدا بولدى، بەزىلەر ئىمان ئېيتتى، بەزىلەر كاپىر بولدى. شۇڭا ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتتى. ئۇلار ئىمان ئېيتقان ۋە ئىتائەت قىلغان كىشىلەرگە ئاللاھ تەييارلىغان رەھمەت ۋە جەننەت بىلەن خۇشخەۋەر بەردى، كاپىر بولغان ۋە ئاسىيلىق قىلغانلارنى ئاللاھ تەييارلىغان قاتتىق ئازاب بىلەن ئاگاھلاندۇردى. ئاللاھ پەيغەمبەرلەر بىلەن بىرگە ھەقىقەتنى ئۆز ئىچىگە ئالغان كىتابلارنى نازىل قىلدى. بۇ كىتابلار ھەقىقەتەن شەكسىز ھەقىقەتتۇر. ئاللاھ بۇ كىتابلارنى ئىنسانلار ئارىسىدا ئىختىلاپ قىلىشقان مەسىلىلەردە ھۆكۈم چىقىرىش ئۈچۈن نازىل قىلدى.

ئاللاھ نازىل قىلغان كىتاب — يەنى تەۋرات — توغرىسىدا پەقەت ئۇنىڭ ئىلمىگە ئىگە بولغان يەھۇدىلارلا ئىختىلاپ قىلدى. ئۇلارغا ئاللاھنىڭ دەلىللىرى روشەن كەلگەندىن كېيىن، يەنى بۇ كىتابنىڭ ھەقىقەتەن ئاللاھ تەرىپىدىن كەلگەنلىكى ئوچۇق بولغاندىن كېيىن، ئۇلار ئارىسىدا زۇلۇم ۋە ھەسەت قىلىش سەۋەبىدىن ئىختىلاپ قىلدى. ئۇلار بىر-بىرىنى يالغانغا چىقاردى ۋە مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈپىتىنى يوشۇردى.

ئاندىن ئاللاھ تائالا ئىمان ئېيتقان كىشىلەرنى ئۆز ئىرادىسى ۋە ياردىمى بىلەن ئىختىلاپ قىلىشقان مەسىلىلەردە ھەقىقەتنى تونۇشقا مۇۋەپپەق قىلدى. ئاللاھ تائالا ئۆزى خالىغان بەندىلىرىنى توغرا يولغا — يەنى ئىمان يولىغا — يېتەكلەيدۇ. بۇ يولدا ماڭغان كىشى ھەرگىز ئازمايدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىختىلاپ ۋە بۆلۈنۈش ئىنسانىيەت تارىخىدا كۆپ بولغان، ئەمما ئاللاھ تائالا ھەر دەۋردە پەيغەمبەرلەر ۋە كىتابلار ئارقىلىق ھەقىقەتنى روشەن قىلىپ بەرگەن. ئىمان ئېيتقان كىشىلەر ئاللاھنىڭ ياردىمى بىلەن ھەقىقەتنى تونۇيالايدۇ. شۇڭا بىز ئاللاھتىن ھىدايەت تىلەپ، ئۇنىڭ توغرا يولىدا مۇستەھكەم تۇرۇشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا ھەممىمىزنى توغرا يولغا يېتەكلىسۇن.