سوره بقره — آیه 218

معانی واژگان:

• هاجَرُوا: از وطن و خانهٔ خود دست کشیدند و برای حفظ دین خود به جای دیگر کوچ کردند.
• جاهَدُوا: در راه خدا با دشمنان جنگیدند و در راه اطاعت او تلاش و کوشش کردند.
• یَرجُونَ: امیدوارند و چشم امید به فضل و بخشش او دوختهاند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیهٔ شریفه، مؤمنان را به دو گروه تقسیم میکند و هر دو را مورد لطف و عنایت خود قرار میدهد: گروه نخست، کسانی هستند که به خدا و رسولش ایمان آورده و به شریعت او عمل میکنند. گروه دوم، کسانی هستند که برای حفظ دین خود، خانه و کاشانه را رها کرده و به سوی خدا و رسولش هجرت نمودند و در راه خدا با مشرکان جهاد کردند تا کلمهٔ توحید و دین خدا برتری یابد. خداوند دربارهٔ هر دو گروه میفرماید که آنان به رحمت و مغفرت الهی امیدوارند و این امید، بیهوده نیست؛ زیرا خداوند آمرزندهٔ گناهان بندگان مؤمن خود است و رحمتش آنان را فرا میگیرد. او خطاهای آنان را میبخشد و پاداشی بزرگ و کامل به آنان عطا میکند. این آیه، مژدهای است برای همهٔ کسانی که در راه ایمان، سختیها را به جان میخرند و از هیچ تلاشی در راه رضای خدا فروگذار نمیکنند.

فواید و پیامهای آیه:

• ایمان به خدا، پایه و اساس همهٔ اعمال نیک است و بدون آن، هیچ تلاشی ارزش واقعی ندارد.
• هجرت و جهاد در راه خدا، نشانهٔ صداقت ایمان و آمادگی برای فداکاری در راه دین است.
• امید به رحمت خدا، موتور محرکهٔ مؤمن در مسیر سختیها و مشکلات است و او را از یأس و ناامیدی بازمیدارد.
• خداوند با وجود غفور و رحیم بودن، درهای توبه و بازگشت را به روی بندگانش باز گذاشته و هیچ گناهی جز شرک، نابخشودنی نیست.
• این آیه به مؤمنان میآموزد که با وجود همهٔ تلاشها، باز هم به فضل و رحمت خدا نیازمندند و نباید به اعمال خود مغرور شوند.