Sure Nûr — Ayet 29

Kelime Anlamları:

• Cünâh: Günah, vebal, sorumluluk.
• Gayr-i meskûne: İçinde kimsenin yaşamadığı, oturulmayan yer.
• Metâ: Faydalanılacak eşya, mal, menfaat.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, müminlere bir kolaylık kapısı aralamakta ve hayatın akışını kolaylaştıran güzel bir izin vermektedir. Yüce Allah, bir önceki âyetlerde evlere izin alarak girmeyi emretmişti. İşte bu âyet, o hükmün bir istisnasını bildirir: “Oturulmayan, yani içinde kimsenin ikamet etmediği, ancak sizin için bir menfaat ve ihtiyaç bulunan yerlere –izin almaksızın– girmenizde bir günah yoktur.”

Bu tür yerler; yolcuların konaklaması için hazırlanmış misafirhaneler, hanlar, kervansaraylar, dükkânlar, kütüphaneler, ticarethâneler ve benzeri umuma açık mekânlardır. Bunlar belirli bir şahsın özel evi olmadığı için, buralara girmek için ayrıca izin alma külfeti yoktur. Çünkü buralar, insanların ihtiyaçlarını gidermeleri için hazırlanmıştır. Eğer her girişte izin istenseydi, bu büyük bir zorluk ve sıkıntı doğururdu. İslâm dini kolaylık dinidir; bu sebeple Allah Teâlâ, kullarına bu konuda genişlik vermiştir.

Âyetin sonunda ise şu önemli uyarı yer alır: “Allah, açığa vurduklarınızı da gizlediklerinizi de bilir.” Bu, hem bir teselli hem de bir tehdittir. Yani siz bu tür yerlere girerken niyetiniz ne ise, orada ne yapıyorsanız, kalbinizden ne geçiriyorsanız –ister hayır ister şer– Allah hepsini bilmektedir. Eğer bu yerlere meşrû bir ihtiyaç için giriyorsanız, bu size helâldir ve ecrinizi Allah verir. Fakat bir kimse bu izni kötüye kullanıp, başkalarının ayıplarını gözetlemek, fesat çıkarmak veya harama vesile olacak işler yapmak için girerse, işte o zaman Allah’ın ilmi onu kuşatmıştır ve yaptıklarının karşılığını mutlaka görecektir.

Bu âyet bize ne güzel bir denge öğretiyor: Bir taraftan hayatı kolaylaştıran meşrû ruhsatlar, diğer taraftan kalp ve niyetin muhasebesi. Mümin, her hâlinde Allah’ın kendisini gördüğünü ve bildiğini bilerek yaşar. Bu şuur, onu hem hayırlı işlere teşvik eder hem de kötülüklerden uzak tutar. Rabbimiz, kullarına karşı merhametlidir; zorluk değil kolaylık diler. Bu kolaylığı doğru ve temiz niyetle kullananlar için büyük bir rahmet vardır. Allah’ın ilmi her şeyi kuşatmıştır; O, açığı da gizliyi de bilir ve herkese niyetine göre karşılık verir. Ne mutlu o kimselere ki, Allah’ın verdiği bu izinleri hayır yolunda kullanır ve O’nun gözetiminde olduğunu hiç unutmaz!