سوره آل عمران — آيت 1

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

هن آيت ۾ لفظ ”الم“ آهي، جيڪو عربي ٻوليءَ جا مقطعه حروف (منفصل اکر) آهن، يعني اهي اکر جدا جدا پڙهيا وڃن ٿا، نه ڪنهن هڪ لفظ جيان. اهڙن حروفن کي ”حروفِ مقطعات“ چئبو آهي. انهن جي حقيقي معنيٰ الله تعاليٰ کي ئي معلوم آهي، پر ان ۾ هيءَ حڪمت آهي ته قرآن مجيد به انهن ئي اکرن مان ٺهيل آهي، جن اکرن مان عرب پنهنجو روزمره ڪلام ٺاهيندا هئا، ته به اهي قرآن جهڙو ڪلام آڻڻ کان عاجز رهيا.

2) آيت جي تفسير:

هيءَ آيت سورة آل عمران جي شروعات آهي، ۽ ”الم“ اهي مقطعه حروف آهن جيڪي ڪيترن ئي سورتن جي شروعات ۾ آيا آهن، جهڙوڪ سورة البقرة جي شروعات ۾ به ”الم“ آيو آهي. انهن حروفن جو بنيادي مقصد هيءُ آهي ته قرآن مجيد جي اعجاز ۽ عظمت کي ظاهر ڪيو وڃي. يعني قرآن مجيد اهڙن ئي اکرن مان ٺهيل آهي جيڪي عرب پنهنجي روزاني ڳالهه ٻولهه ۾ استعمال ڪندا هئا، ته به اهي ان جهڙو ڪلام آڻڻ کان بي بس ۽ عاجز آهن. اهڙيءَ طرح هيءَ شروعات انسان کي سوچڻ تي مجبور ڪري ٿي ته جڏهن هي ڪتاب انهن ئي اکرن مان ٺهيل آهي ته پوءِ ان جو معجزو هجڻ ڪيئن ممڪن آهي؟ ان جو جواب هيءُ آهي ته هيءَ الله تعاليٰ جي طرفان نازل ٿيل ڪلام آهي، جنهن ۾ انسانن لاءِ هدايت ۽ رهنمائي آهي. ان ۾ ڪو به شڪ ناهي ته هيءَ سچي ۽ آخري آسماني ڪتاب آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• قرآن مجيد جو اعجاز ۽ عظمت ثابت ٿئي ٿي، جو اهو انهن ئي اکرن مان ٺهيل آهي جيڪي عرب استعمال ڪندا هئا، ته به ڪو به ان جهڙو ڪلام آڻي نه سگهيو.
• اهي مقطعه حروف انسان کي غور ۽ فڪر ڏانهن راغب ڪن ٿا ته هو قرآن جي سچائي تي غور ڪري.
• قرآن مجيد الله تعاليٰ جي طرفان هدايت جو ذريعو آهي، ۽ ان تي ايمان آڻڻ هر مسلمان لاءِ لازمي آهي.
• اهڙن حروفن جي ذريعي هيءَ ڳالهه واضح ٿئي ٿي ته قرآن مجيد جي هر حصي ۾ حڪمت ۽ رهنمائي آهي، جيتوڻيڪ ڪجهه شيون اسان جي عقل کان مٿي آهن، پر انهن تي ايمان آڻڻ ئي سعادت آهي.
• هيءَ آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته قرآن مجيد سان محبت ڪجي، ان کي پڙهجي، سمجهجي ۽ ان تي عمل ڪجي، ڇاڪاڻ ته هيءُ ئي ڪتاب آهي جيڪو دنيا ۽ آخرت ۾ ڪاميابيءَ جو ذريعو آهي.