Luqmon surasi — Oyat 32

Kalima ma'nolari:

• غَشِيَهُم — ularni qoplagan, o'rab olgan.
• كَالظُّلَلِ — bulutlar yoki tog'lar kabi (baland va ulkan to'lqinlar).
• مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ — faqat Ungagina ibodat va duo qilib, Uning yagona ekaniga iymon keltirgan holda.
• مُقْتَصِدٌ — o'rtacha yo'l tutgan, o'z ahdida turgan (ammo shukrni to'liq bajarmagan).
• خَتَّارٌ — ahdini buzuvchi, xoin, aldamchi.
• كَفُورٌ — ne'matlarni inkor etuvchi, noshukur.

Tafsir:

Mushriklar dengizda kemaga minib, atroflarini baland tog'lar yoki bulutlar kabi ulkan to'lqinlar qamrab olganida, halokatdan qo'rqib, butun vujudi bilan faqat Allohga yuzlanadi. O'sha paytda ular hech qanday but yoki sanamni eslamaydi, balki ixlos bilan faqat Allohning O'ziga duo qiladi va Uning yagona iloh ekaniga iqror bo'ladi. Chunki ular biladilarki, falokat paytida hech kim najot bera olmaydi, faqat Allohgina qutqara oladi.

Qachonki Alloh ularni o'sha dahshatli to'lqinlardan qutqarib, quruqlikka yetkazsa, ular ikki guruhga bo'linadi: bir qismi o'rtacha yo'l tutadi — ya'ni dengizdagi ahdini to'liq bajarib, shukr qilishda kamchilikka yo'l qo'yadi; boshqa qismi esa Allohning ne'matini inkor etib, yana eski shirk holatiga qaytadi. Ular dengizda bergan va'dalarini unutib, kufr va noshukurlikda davom etadi.

Allohning qudrati va yagonaligini ko'rsatuvchi oyatlarini faqat o'ta xoin, ahdini buzuvchi va ne'matlarga noshukur bo'lgan kishilargina inkor etadi. Bunday odamlar Allohga bergan va'dalarini buzadilar va Uning cheksiz ne'matlarini tan olmaydilar.

Foydalar:

1. Insonning fitrati Allohni tan oladi — Har qanday inson, hatto mushrik bo'lsa ham, og'ir falokat va qiyinchilik paytida faqat Allohga yuzlanadi. Bu inson qalbida yagonalik (tavhid) e'tiqodi tabiatan mavjud ekanini ko'rsatadi.
2. Ixlosing qadri — Duo va ibodat faqat Alloh uchun bo'lishi kerak. Qiyinchilikda ko'rsatilgan ixlos, osudalikda ham davom ettirilishi lozim. Alloh bilan munosabat faqat muhtojlik paytida emas, balki har doim bo'lishi kerak.
3. Noshukurlikning oqibati — Allohning ne'matlarini inkor etish va Uning oyatlarini rad etish insonni halokatga yetaklaydi. Shukr qilish esa ne'matlarning ziyodalashiga sabab bo'ladi.
4. Ahdga vafo qilish — Musulmon kishi Alloh bilan bo'lgan ahdiga sodiq qolishi, va'dasini buzmasligi kerak. Ahdni buzish xoinlik va munofiqlik alomatidir.
5. Allohning rahmati va qudrati — Dengizdagi dahshatli to'lqinlardan qutqarish Allohning cheksiz qudrati va bandalariga bo'lgan rahmatini ko'rsatadi. Bu bizni doim Allohga shukr qilishga undaydi.