Сураи Аль-Ахзаб — Оят 10

1. Маънои калимаҳое, ки дар оят равшанӣ талаб мекунанд:

• إِذْ — ҳангоме ки, вақте ки.
• زَاغَتِ — каҷ шуд, аз ҳақиқат рӯй гардонд, аз ҳайрат ва тарс ба ҳар тараф нигарист.
• الْأَبْصَارُ — ҷамъи «басар», яъне чашмҳо.
• بَلَغَتِ — расид.
• الْقُلُوبُ — ҷамъи «қалб», яъне дилҳо.
• الْحَنَاجِرَ — ҷамъи «ҳанҷара», ки маънои охири ҳалқум (гулӯ) аст, ҷое ки нафас мебарояд.
• تَظُنُّونَ — гумон мекардед, фикр мекардед.
• الظُّنُونَا — ҷамъи «занн», яъне гумонҳо, хаёлҳо.

1. Тафсири оят:

Ин оят ёдоварӣ аз рӯзҳои сахти ҷанги Хандақ (Аҳзоб) аст, ки душманон аз ҳар тараф ба Мадина ҳуҷум карданд. Онҳо аз болои водии Мадина, аз ҷониби шарқ — қабилаи Ғатафон, ва аз поёни водӣ, аз ҷониби ғарб — қурайшиён ва ҳампаймононашон, ба мусалмонон ҳамла оварданд. Ҳамин вақт мусулмонон дар муҳосираи сахт қарор гирифтанд ва ҳолати рӯҳии онҳо ба ғоят вазнин шуд.

Дар он лаҳзаҳои пур аз тарсу ваҳшат, чашмҳо аз ҳайрату даҳшат ба ҳар тараф мегаштанд ва аз дидани манзараи даҳшатнок ба ҷуз назораи душман чизе намедиданд. Дилҳо аз шиддати хавф ба гулӯ расиданд, яъне ҳарос ва изтироб ба дараҷае расид, ки гӯё ҷон ба лаб омадааст. Дар чунин ҳолат гумонҳо нисбат ба Аллоҳ гуногун шуданд: баъзе муъминон ба ёрии Аллоҳ умедвор буданд ва баъзе мунофиқон ва сустӣимонҳо гумон мекарданд, ки дини ислом нест мешавад ва паёмбар (с) бо ёронаш мағлуб мегардад. Ин оят нишон медиҳад, ки имтиҳони илоҳӣ то чӣ андоза сахт мерасад ва дар чунин лаҳзаҳост, ки ҳақиқати имон ва нифоқ ошкор мегардад.

1. Фоидаҳое, ки аз ин оят ба даст меоянд ва одамонро ба ислом ва Қуръон меҳрубон мекунанд:

• Аллоҳ таоло бандагони худро танҳо намегузорад; ҳатто дар сахттарин лаҳзаҳо, вақте ки душманон аз ҳар тараф иҳота мекунанд, Ӯ ҳолати онҳоро медонад ва барояшон роҳи наҷотро омода месозад.
• Имтиҳону озмоиш қисми ҳаёти инсон аст; вақте ки дил ба гулӯ мерасад ва чашмҳо ҳайрон мешаванд, ин вақти санҷиши сабру имон аст.
• Дар лаҳзаҳои душвор бояд ба Аллоҳ гумонҳои нек дошт, на бад; муъмин ҳамеша ба раҳмату ёрии Аллоҳ умедвор аст.
• Қуръон ҳатто ҳолатҳои рӯҳии инсонро дар лаҳзаҳои буҳронӣ тасвир мекунад, то мо аз онҳо ибрат гирем ва бидонем, ки Аллоҳ ҳама чизро мебинад ва мешунавад.
• Ин оят ба мо меомӯзад, ки дар ҳаёти худ ба Аллоҳ таваккал кунем ва аз Ӯ ёрӣ бихоҳем, зеро танҳо Ӯст, ки дар ҳама ҳолҳо корсоз аст.