Аль-Ахзаб сүресі — Аят 72

1. Сөздердің мағынасы:

• الْأَمَانَةَ (әл-аманат): Сенімге жүктелген нәрселер — Аллаһтың бұйрықтарын орындау, тыйымдарынан тыйылу, сақтауға берілген дүние-мүлік, сырлар мен уәделер.
• عَرَضْنَا (араднә): Ұсындық, көрсеттік.
• فَأَبَيْنَ (фә-әбайнә): Бас тартты, көнбеді.
• أَشْفَقْنَ (әшфәқнә): Қорықты, үрейленді.
• ظَلُومًا (залұмән): Өзіне-өзі қиянат жасаушы, әділетсіз.
• جَهُولًا (жәһулән): Надан, білмейтін.

1. Аяттың тәпсірі:

Шын мәнінде, Аллаһ Тағала аманатты — яғни шариғат жүктеген парыздарды, сақталуы тиіс мүліктер мен сырларды — көктерге, жерге және тауларға ұсынды. Ол оларға таңдау ретінде ұсынылды. Алайда олар бұл ауыр жүкті көтеруден бас тартты және оны ақтай алмай қалудан, соның салдарынан жазаға тартылудан қорықты. Содан кейін адам баласы оны өз мойнына алды. Ақиқатында, адам өзіне-өзі қиянат жасаушы әрі надан болды — өйткені ол өзінің әлсіздігіне қарамастан ауыр жауапкершілікті көтерді және оның салдарын толық түсінбеді.

Бұл аятта Аллаһ аманаттың қаншалықты ауыр екенін жеткізеді. Көктер, жер және таулар сияқты ұлы жаратылыстар бұл жүкті көтеруге қорыққанда, адам баласы оны мойнына алды. Аманат дегеніміз — тек қана заттарды сақтау емес, сонымен қатар Аллаһтың бұйрықтарын орындау, тыйымдарынан тыйылу, берген уәделерді ұстау, сырларды сақтау сияқты жауапкершіліктердің барлығы. Адам бұл жауапкершілікті ақтай алмай, өзіне қиянат жасауы мүмкін екенін білдірмейді. Сондықтан әрбір адам аманатқа адал болуға, оны дұрыс орындауға ұмтылуы керек.

1. Алынатын пайдалар:

• Аманат — Аллаһтың адамға жүктеген үлкен сенімі. Оны орындау — иманның кемелдігінің белгісі.
• Адам баласының әлсіздігіне қарамастан, Аллаһ оған жауапкершілік жүктеді. Бұл адамның қадір-қасиетін арттырады, өйткені ол Аллаһтың алдында есеп беретін жаратылыс.
• Аманатқа қиянат жасау — өзіне-өзі қиянат жасау. Сондықтан әркім аманатын адал орындауға тырысуы керек.
• Бұл аят адамды ойландырады: мен аманатымды қалай орындап жүрмін? Намазым, оразам, зекетім, уәдем, сырым — бәрі аманат емес пе?
• Ислам — аманатты қадірлейтін дін. Ол адамды адалдыққа, сенімділікке, жауапкершілікке шақырады. Осы арқылы адам бақытты өмірге жетеді.