Ан-Ниса сүрөсү — Аят 58

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• الْأَمَانَاتِ — ишенип тапшырылган нерселер; аманаттар. Буга диний жана дүйнөлүк ишенимдер, мүлк, сыр, милдет ж.б. кирет.
• أَهْلِهَا — анын ээлери; аманат кимге таандык болсо, ошолор.
• حَكَمْتُم — өкүм чыгардыңар; эки тараптын ортосунда чечим кабыл алдыңар.
• بِالْعَدْلِ — адилеттик менен; эч кимге жакпай, акыйкатты сактап.
• نِعِمَّا — эң жакшы нерсе; мактоого татыктуу нерсе.
• يَعِظُكُم — силерге насаат кылат; акыл-насаат берет.
• سَمِيعًا — угуучу; бардык айткандарыңарды угат.
• بَصِيرًا — көрүүчү; бардык кылгандарыңарды көрөт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта пенделерине эки чоң буйрукту билдирет. Биринчиси — аманатты ээсине такыр кемтиксиз кайтарып берүү. Аманат дегенибиз жалгыз акча же буюм эмес, ал кенен түшүнүк: ага Аллахтын буйруктары, адамдардын силерге ишенип тапшырган сырлары, мүлктөрү, кызмат ордундагы милдеттериңер, үй-бүлөлүк жоопкерчиликтериңер — баары кирет. Ар бир аманат өз ээсине татыктуу түрдө, бурмалабай, кечиктирбей жеткирилиши керек.

Экинчиси — адамдардын ортосунда өкүм чыгарганда адилеттик менен чечим кабыл алуу. Бул жерде туугандык, достук, байлык же кедейлик себеп болуп, акыйкаттан четтөөгө болбойт. Ким болсо да, эки тарап тең Аллахтын алдында тең, өкүм адилеттикке негизделиши шарт.

Аллах бул эки буйрукту эң жакшы насаат деп атайт. Анткени аманатты сактоо жана адилет өкүм кылуу — коомдун тынчтыгынын, ишенимдин жана тартиптин негизи. Ал эми Аллах пенделеринин айткан сөздөрүн да, кылган иштерин да толук угуп, көрүп турат. Демек, эч ким аманатты бурмалап же адилетсиз өкүм чыгарып, Аллахтан жашыра албайт.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам дини адамды жөн гана ибадат кылууга эмес, күнүмдүк жашоодо чынчыл, ишенимдүү жана адилет болууга чакырат. Бул дин — адамгерчиликтин, тазалыктын жана жоопкерчиликтин дини.
• Ар бир адам өзүнө тапшырылган кичине болсун, чоң болсун аманатты так аткарса, коомдо ишеним орнойт, эл-журт тынч жашайт. Бул Исламдын сулуулугун көрсөтөт.
• Адилеттик — Аллахтын буйругу. Ким адилет болсо, Аллах аны сүйөт жана ага жакшылык берет. Бул аят аркылуу Ислам адилеттиктин дини экенин көрөбүз.
• Аллахтын угуучу жана көрүүчү экенин билүү адамды жакшылыкка түртөт, жамандыктан кайтарат. Бул — ыймандуу жүрөккө тынчтык жана жоопкерчилик сезимин берет.
• Бул аят бизди Исламга жакындатат, анткени ал биздин күнүмдүк турмушубузга түздөн-түз тиешелүү: үй-бүлөдө, жумушта, коомдо аманатты сактоо жана адилет болуу — баарыбызга керек болгон эң жакшы сапаттар.