સૂરા અન-નિસા — આયત 58

શબ્દોની સમજૂતી:

• الْأَمَانَاتِ: અમાનતો — એટલે તે બધી વસ્તુઓ, હક્કો અને જવાબદારીઓ જે અલ્લાહે માણસને સોંપી છે, જેમ કે ધન, વસ્તુ, રાજ, સલાહ, વગેરે.
• أَهْلِهَا: તેના હકદારો — એટલે જે વ્યક્તિની તે અમાનત છે.
• تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ: ન્યાય સાથે ફેંસલો કરવો — એટલે કોઈ પક્ષપાત કે અન્યાય વગર સાચો નિર્ણય આપવો.
• نِعِمَّا: ખૂબ સરસ વસ્તુ — એટલે શ્રેષ્ઠ ઉપદેશ.
• يَعِظُكُم: તે તમને ઉપદેશ આપે છે, નસીહત કરે છે.

આયતનો તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા આ આયતમાં બે મહત્વની આજ્ઞાઓ આપે છે:

પ્રથમ આજ્ઞા: અલ્લાહ તમને આદેશ આપે છે કે તમે દરેક અમાનત — પછી તે ધન-દોલત હોય, વસ્તુ હોય, જવાબદારી હોય કે કોઈનો હક્ક હોય — તેના સાચા હકદારને પૂરી રીતે પરત કરો. તેમાં કોઈ પ્રકારની ગફલત, બેદરકારી કે ખિયાનત ન કરો.

બીજી આજ્ઞા: જ્યારે તમે લોકો વચ્ચે ફેંસલો કરો, ત્યારે પૂરા ઇન્સાફ સાથે કરો. કોઈના સાથે લાગણી, સંબંધ, ધન કે દુશ્મનીના કારણે અન્યાય ન કરો. સગાવાળાને કે પરાયાને — બંનેને સમાન ન્યાય આપો.

પછી અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: અલ્લાહ તમને જે ઉપદેશ આપે છે — અમાનતો અદા કરવી અને ન્યાયથી ફેંસલો કરવો — તે ખરેખર ખૂબ સુંદર અને શ્રેષ્ઠ ઉપદેશ છે. અલ્લાહ તમારા બધા અવાજો સાંભળે છે અને તમારા બધા કાર્યો જુએ છે. તમારી કોઈ પણ વાત કે કાર્ય તેનાથી છૂપું નથી.

આયતમાંથી શીખવા મળતા ફાયદા:

1. અમાનતદારી ઇસ્લામનો મૂળભૂત ગુણ છે — જે વ્યક્તિ અમાનતમાં ખિયાનત કરે છે, તે અલ્લાહની આજ્ઞાનો ભંગ કરે છે. આ ગુણ અપનાવવાથી સમાજમાં વિશ્વાસ અને ભાઈચારો વધે છે.
2. ન્યાય એ ઇસ્લામી શાસનનો પાયો છે — દરેક મુસ્લિમે પોતાના ઘર, મોહોલ્લા અને સમાજમાં ઇન્સાફ કાયમ રાખવો જોઈએ. આ ગુણ અપનાવવાથી લોકોમાં શાંતિ અને સુરક્ષા પ્રાપ્ત થાય છે.
3. અલ્લાહનો ઉપદેશ શ્રેષ્ઠ છે — અલ્લાહ જે માર્ગદર્શન આપે છે તે માણસની દુનિયા અને આખિરત બંનેની ભલાઈ માટે છે. તેને અપનાવવાથી જ સાચી સફળતા મળે છે.
4. અલ્લાહ સર્વ-શ્રોતા અને સર્વ-દ્રષ્ટા છે — તે આપણી દરેક વાત સાંભળે છે અને દરેક કાર્ય જુએ છે. આ જાણીને માણસે અમાનત અને ન્યાયમાં પૂરી ઇમાનદારી રાખવી જોઈએ.
5. ઇસ્લામ એ ન્યાય અને વિશ્વાસનો ધર્મ છે — જે વ્યક્તિ ઇસ્લામને સાચી રીતે સમજે છે, તેને અમાનતદારી અને ન્યાય જેવા ઉમદા ગુણો તર