Ан-Ниса сүрөсү — Аят 97

1) Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ – периштелер алардын жанын алганда.
• ظَالِمِي أَنفُسِهِمْ – өздөрүнө зулум кылгандар (каапырлардын арасында калып, хижрат кылбай, өз жанына зыян келтиргендер).
• فِيمَ كُنتُمْ – силер эмне иш боюнча болчуңар? (диниңер боюнча кайсы абалда эдиңер?)
• مُسْتَضْعَفِينَ – алсыз, кемсинтилген, басымдуулукка дуушар болгондор.
• أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً – Аллахтын жерu кең.
• فَتُهَاجِرُوا – ошондо хижрат кылып кетмексиңер.
• مَأْوَاهُمْ – алардын баш калкалай турган жери.
• وَسَاءَتْ مَصِيرًا – кандай жаман акыбет!

2) Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта өздөрүнө зулум кылган адамдардын абалын айтып берүүдө. Алар – каапырлардын арасында жашап, ыймандарын сактай албай, хижрат кылууга мүмкүнчүлүгү болсо да, көчүп кетпеген адамдар. Периштелер алардын жанын алган учурда: «Силер диниңер боюнча кайсы абалда эдиңер? Эмне себептен каапырлардын арасында калдыңар?» – деп сурашат. Алар жооп берип: «Биз жер бетинде алсыз, кемсинтилген адамдар элек, көчүп кетүүгө күчүбүз жетчү эмес», – дешет. Ошондо периштелер аларга: «Аллахтын жерu кең эмес беле? Эмнеге башка жакка көчүп кетип, диниңерди сактабадыңар?» – деп жемелейт. Мына ушундай адамдардын барар жери – тозок. Ал кандай жаман акыбет!

Бул аят Меккеде ыйман келтирип, бирок хижрат кылбай, каапырлардын арасында калган адамдар жөнүндө түшкөн. Алар Бaдр согушунда каапырлардын жагында согушуп, өлтүрүлүшкөн. Аллах алардын бул кылганын өздөрүнө зулум кылуу деп атады, анткени алар хижрат кылууга мүмкүнчүлүгү болсо да, динин коргоо үчүн көчүп кетпеди. Ал эми чындап алсыз, көчүп кетүүгө эч мүмкүнчүлүгү жок адамдар бул аяттын камтымына кирбейт.

3) Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын дини – жеңил жана кең: Аллах пенделерине динин сактоо үчүн кыйынчылыкка дуушар болгондо, кеңири мүмкүнчүлүктөрдү берет. Жер кең, Аллахтын жерu ар дайым ыймандууларды сыйдырат.
• Хижрат – диниңди сактоонун жолу: Эгер бир жерде диниңди эркин сактай албай, зулумдукка дуушар болсоң, Аллах сага башка жакка көчүүгө уруксат берет. Бул – Аллахтын ырайымы.
• Жоопкерчилик: Ар бир адам өзүнүн дини үчүн жооптуу. «Мен алсызмын» деп шылтоо кылуу – өзүнө зулум кылуу. Аллах ар бир адамга мүмкүнчүлүк берет, аны колдонуу – адамдын өз колунда.
• Тозоктон коркуу жана бейишке умтулуу: Бул аят бизди ойлонууга чакырат: биздин жашообуз Аллахтын ыраазылыгы үчүнбү? Эгер кыйынчылык болсо, Аллахтын жерu кең, Анын динин сактоо үчүн чара көрүү – ыймандуунун милдети.
• Ислам – жеке гана эмес, жамааттык жоопкерчилик: Мусулмандар бири-бирине жардам берип, динин сактоо үчүн бирге кыймылдашы керек. Бул аят жамааттын биримдигин жана динин коргоо үчүн көчүүнүн маанилүүлүгүн үйрөтөт.

Ошондуктан, бул аят бизди Аллахтын буйруктарын аткарууга, динибизди коргоого жана Аллахтын кең ырайымын эстөөгө чакырат. Ислам – кыйынчылыктарга карабастан, туура жолду көрсөткөн нур.