સૂરા અન-નિસા — આયત 97

શબ્દોની સમજૂતી:

• تَوَفَّاهُمُ: તેમના પ્રાણ કાઢ્યા, તેમનો આત્મા કબજે કર્યો.
• ظَالِمِي أَنفُسِهِمْ: પોતાના જીવો પર જુલમ કરનારા, એટલે કે પોતાને નુકસાન પહોંચાડનારા.
• فِيمَ كُنتُمْ: તમે કઈ હાલતમાં હતા? તમારો ધર્મ કયો હતો?
• مُسْتَضْعَفِينَ: નબળા ગણાયેલા, દબાયેલા, લાચાર.
• مَأْوَاهُمْ: તેમનું રહેઠાણ, તેમનો આશ્રય.
• مَصِيرًا: પરત ફરવાનું સ્થળ, અંતિમ ઠેકાણું.

આયતનો તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા જણાવે છે કે જે લોકોના પ્રાણ ફરિશ્તાઓ એવી હાલતમાં કાઢે છે કે તેઓ પોતાના જીવો પર જ જુલમ કરી રહ્યા હતા — એટલે કે કુફરના દેશમાં રહીને હિજરત છોડી દીધી હતી અને પોતાને વિનાશમાં નાખ્યા હતા — ત્યારે ફરિશ્તાઓ તેમને ઠપકો આપતાં પૂછશે: "તમે કઈ હાલતમાં હતા? તમારો ધર્મ શું હતો? તમે મુસ્લિમો સાથે હતા કે મુશરિકો સાથે?" તેઓ બહાનું કાઢતાં કહેશે: "અમે તો પૃથ્વી પર નબળા અને લાચાર હતા, અમારામાં શક્તિ ન હતી કે અમે પોતાને બચાવી શકીએ." ત્યારે ફરિશ્તાઓ તેમને ઠપકો આપતાં કહેશે: "શું અલ્લાહની ધરતી પહોળી ન હતી કે તમે એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ હિજરત કરી જાત, જ્યાં તમે તમારા દીન અને જીવની સલામતી સાચવી શક્યા હોત? જ્યાં તમારા પર જુલમ ન થાત અને તમે અપમાનિત ન થાત?" તો આવા લોકોનું અંતિમ ઠેકાણું જહન્નમ છે, અને તે ખૂબ જ ખરાબ જગ્યા છે પાછા ફરવા માટે.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. દીનની હિફાજત સૌથી મોટી જવાબદારી છે: જ્યારે કોઈ સ્થળે દીન પર ચાલવું અશક્ય બની જાય અને અપમાન થતું હોય, તો અલ્લાહની ધરતી પહોળી છે — બીજે જગ્યાએ જઈને દીનની હિફાજત કરવી જોઈએ.
2. બહાનાં કાઢવાની ના: માત્ર "અમે લાચાર હતા" કહેવું પૂરતું નથી, જ્યારે અલ્લાહે રસ્તો અને સામર્થ્ય આપ્યું હોય. અલ્લાહ તઆલા આપણી નિયત અને પ્રયત્ન જુએ છે.
3. અલ્લાહની ધરતીની વિશાળતા: અલ્લાહની ધરતી પહોળી છે — જ્યાં દીનની આઝાદીથી પાલન કરી શકાય, ત્યાં જવું એ ઉમ્મતની શાન છે.
4. જવાબદારીમાંથી ભાગવું ખતરનાક છે: જે લોકો જાણી જોઈને દીનની જવાબદારી છોડી દે છે અને બહાનાં કાઢે છે, તેમના માટે ચેતવણી છે.
5. અલ્લાહની રહેમત: અલ્લાહ તઆલા દરેક મુશ્કેલીમાંથી નિકળવાનો રસ્તો બતાવે છે — હિજરત એ એક રસ્તો છે, જે દીન અને ઈમાનની હિફાજત કરે છે.
6. ઈસ્લામની સુંદરતા: ઈસ્લામ દબાણ અને જુલમ સામે ટકી રહ