سورت احقاف — آیت 17

(۱) د لفظونو معاني:

• أُفٍّ: د کراهيت او ناخوښۍ کلمه، يعنې "توفو" يا "واي".
• تَعِدانِني: تاسو ما ته وعده راکوئ.
• أُخْرَج: زه له قبر څخه راووځم (ژوندی شم).
• خَلَتِ: تېر شول، تېر شول.
• الْقُرُون: پېړۍ، امتونه، نسلونه.
• يَسْتَغِيثَانِ: دواړه (مور او پلار) د الله څخه مرسته غواړي.
• وَيْلَكَ: تا ته هلاکت وي، افسوس پر تا.
• أَسَاطِيرُ: باطلې کیسې، افسانې، دروغجن حکایتونه.

(۲) د آیت تفسیر:

دا آیت د هغه کافر او بدبخته زوی په اړه نازل شوی چې مور او پلار يې هغه ته د ایمان او د قیامت د منلو بلنه ورکوي، خو هغه په سختۍ سره ردوي. کله چې مور او پلار يې د الله په وحدانیت او د آخرت په راتګ باندې ایمان راوړلو ته رابولي، نو هغه په غوصه او کراهيت سره وايي: "توفو پر تاسو دواړو! تاسو ما ته دا وعده راکوئ چې زه به له قبر څخه ژوندی راووځم؟! په داسې حال کې چې له ما مخکې ډېر امتونه او پېړۍ تېرې شوې او مړه شول، خو هيڅوک بېرته ژوندي نه دي راغلي؟" هغه د قیامت خبره مسخره او ناشکره کوي.

خو د هغه مور او پلار، چې پر زوی يې ډېر مهربان او رحم کوونکي دي، هغه ته د الله څخه د هدایت دعا کوي او دواړه د الله په حضور کې ژاړي او مرسته غواړي چې خپل زوی ته ایمان ورکړي. دوی زوی ته وايي: "افسوس پر تا! ایمان راوړه! یقیناً د الله وعده حق ده او په هغه کې هېڅ شک نشته. قیامت به خامخا راشي او ته به له قبر څخه راپاڅېږې." خو هغه زوی، چې زړه يې سخت او سترګې يې ړندې دي، بيا هم په سرکشۍ سره ځواب ورکوي: "دا چې تاسو راته وايئ، هېڅ نه دي مګر د پخوانیو خلکو باطلې کیسې او افسانې چې په کتابونو کې يې ليکلي دي."

(۳) دعوتي اړخ:

اى بنده ګانو! وګورئ چې دا کافر څنګه د خپلو مور او پلار د شفقت او رحمت په مقابل کې بې ادبي کوي؟ مور او پلار يې د هغه د هدایت لپاره ژاړي، خو هغه يې سپکاوی کوي. اسلام موږ ته دا درس راکوي چې مور او پلار ته بايد تل درناوى او احسان وکړو، که هغوى مسلمان وي که غير مسلم. د هغوى خبرې بايد په ښه ډول واورو، خو په دين کې له هغوى نه اطاعت نه کوو که چېرې د الله د نافرمانۍ امر وکړي.

او بل اړخ ته وګورئ چې د قیامت انکار څومره لوی ګناه ده. هغه څوک چې د الله په وعده شک کوي، په حقيقت کې د الله په قدرت او حکمت باندې ايمان نه لري. الله جل جلاله چې دا کائنات يې له هيڅ څخه پيدا کړي، آيا هغه د مړيو د بيا ژوندي کولو توان نه لري؟ ولې نو موږ د الله په وعده باور نه کوو؟ راځئ چې د قیامت له ورځې څخه ووېرېږو او د الله په رحمت او وعده باندې يقين وکړو، ځکه چې د الله وعده هرگله حق او رښتینې ده.