Əhqaf surəsi — Ayə 17

1) Ayədəki bəzi kəlmələrin mənası:

• أُفٍّ لَكُمَا: "Uf" sözü ikrah, narazılıq və bezikmə bildirir; yəni "sizdən zəhləm gedir, sizin sözünüzdən iyrənirəm".
• أَتَعِدَانِنِي: "Məni vəd edirsinizmi? Mənə xəbər verirsinizmi?"
• أَنْ أُخْرَجَ: "Qəbrimdən diri olaraq çıxarılacağımı?"
• خَلَتِ الْقُرُونُ: "Məndən əvvəlki nəsillər keçib getdi, ölüb yox oldular".
• يَسْتَغِيثَانِ اللَّهَ: "Onlar Allahdan kömək, yardım və hidayət diləyirlər".
• وَيْلَكَ: "Vay sənə!" — burada təhdid və təşviq mənasında işlənmiş bir ifadədir.
• أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينِ: "Əvvəlkilərin uydurduqları nağıllar, yalan hekayələr, köhnə kitablardan götürülmüş əfsanələr".

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala elə bir insanın halını bizə xəbər verir ki, o, valideynlərinə qarşı son dərəcə kobud və nankor davranır. Valideynləri onu Allaha iman gətirməyə, qiyamət gününə və ölümdən sonra dirilməyə inanmağa çağırdıqda, o, onlara "Uf, sizdən iyrənirəm!" deyərək tərs cavab verir və istehza ilə soruşur: "Siz mənə deyirsinizmi ki, mən öldükdən sonra qəbrimdən diri olaraq çıxarılacağam? Axı məndən əvvəl neçə-neçə nəsillər, neçə-neçə ümmətlər gəlib keçdi, hamısı öldü, heç biri də dirilmədi!" Beləliklə, o, qiyaməti inkar edir və bunu ağılsız bir iddia hesab edir.

Halbuki onun ata-anası çox mərhəmətli və şəfqətli insanlardır. Onlar övladlarının küfr və inadından çox narahat olur, Allaha yalvarıb yalvarırlar ki, oğullarına hidayət nəsib etsin, onu doğru yola gətirsin. Ona deyirlər: "Vay sənə! İman gətir! Allahın vədi — qiyamət, dirilmə, haqq-hesab — hamısı haqdır, şübhəsizdir, mütləq baş verəcəkdir!" Lakin o, yenə də inadından dönmür və deyir: "Bu söylənilənlər əvvəlki nəsillərin uydurduğu nağıllardan, köhnə kitablardan götürülmüş əfsanələrdən başqa bir şey deyildir. Bunun Allah tərəfindən olduğuna dair heç bir dəlil yoxdur."

Bu ayə bizə göstərir ki, valideynlərə qarşı kobudluq, onların haqq çağırışına laqeyd yanaşmaq və qiyaməti inkar etmək necə də böyük bir fəlakətdir. Eyni zamanda, valideynlərin övladları üçün Allaha yalvarması, onların hidayəti üçün çırpınması nə qədər dəyərli bir əməldir. Allah-Təala bu ayədə bizə həm valideynlərə hörməti, həm də qiyamətə qəti inamı öyrədir.

3) Dəvət və təşviq:

Ey insan! Bir düşün: səni yoxdan var edən, sənə ata-ana qayğısı, sevgisi və şəfqəti bəxş edən Allahın qüdrətindən şübhə edirsənmi? Sən ki hər gün yerinə yetirdiyin saysız-hesabsız nemətlərlə Onun varlığını və qüdrətini görürsən, necə olur da ölümdən sonra dirilməni qeyri-mümkün sayırsan? Allah ki səni ilk dəfə yaratdı, yenidən diriltməyə qadir deyilmi? Valideynlərin səni imana çağırırsa, bu, onların sənə olan sonsuz sevgisindən və sənin əbədi xoşbəxtliyini istəmələrindən irəli gəlir. Onlara "uf" demək yerinə, onların duasına "amin" de, onların çağırışına qulaq as! Qiyamətə, haqq-hesaba, cənnət və cəhənnəmə iman gətir! Bil ki, Allahın vədi haqdır, şübhəsizdir. Bu gün iman gətirsən, sabah peşman olmayacaqsan. Allahın rəhməti genişdir, tövbə qapısı açıqdır. Gəl, sən də atan-ananın duasına cavab ver, onların ürəyini sevindir və əbədi səadətə qovuş!