سوره مائده — آیه 110

معانی واژگان:

• أَیَّدتُّكَ: تو را نیرو بخشیدم و یاری کردم.
• رُوحِ الْقُدُسِ: جبرئیل امین علیه‌السلام.
• الْمَهْدِ: گهواره، دوران شیرخوارگی.
• کَهْلًا: در سنین بزرگسالی و میانسالی.
• تَخْلُقُ: می‌سازی و می‌آفرینی (به اذن خدا).
• الْأَکْمَه: کسی که نابینا به دنیا آمده باشد.
• الْأَبْرَص: مبتلا به بیماری پیسی (برص).
• کَفَفْتُ: بازداشتم و مانع شدم.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، خطاب به عیسی بن مریم علیه‌السلام، نعمت‌های فراوان خود را بر او و مادرش مریم یادآوری می‌کند تا او را به شکرگزاری و یادآوری این الطاف الهی فرا خواند. این خطاب در روز قیامت و در برابر دیدگان همه انسان‌ها صورت می‌گیرد تا حقیقت مقام والای عیسی و مادرش روشن شود و افسانه‌های باطل درباره او باطل گردد.

نخستین نعمت بزرگ، تأیید عیسی با روح القدس (جبرئیل) است؛ به گونه‌ای که او در گهواره و در حالی که شیرخوار بود، با مردم سخن گفت و آنان را به یگانگی خدا دعوت کرد و در بزرگسالی نیز به عنوان پیامبر، پیام الهی را به مردم ابلاغ نمود. این خود معجزه‌ای آشکار بود که نشان می‌داد او بنده برگزیده خداست، نه فرزند او.

نعمت دیگر، تعلیم کتاب و حکمت و تورات و انجیل به اوست. خداوند به عیسی نوشتن و دانش و فهم عمیق دین را عطا کرد و او را به شریعت موسی و کتاب آسمانی خودش (انجیل) مسلّح ساخت تا بتواند هدایتگر قوم خود باشد.

از دیگر نعمت‌های الهی به عیسی، این بود که به اذن خدا از گل، شکلی مانند پرنده می‌ساخت و در آن می‌دمید و به فرمان الهی، پرنده‌ای زنده می‌شد. همچنین کورِ مادرزاد را شفا می‌داد و مبتلایان به بیماری پیسی را درمان می‌کرد و مردگان را به اذن خدا زنده می‌کرد. تمام این امور نه از سوی خود او، بلکه به اراده و اجازه خداوند بود تا معجزه‌ای برای اثبات نبوتش باشد.

در پایان، خداوند نعمت دیگری را یادآوری می‌کند: بازداشتن بنی‌اسرائیل از آزار و قتل عیسی، در حالی که او با معجزات روشن به سوی آنان آمده بود. اما کافران بنی‌اسرائیل به جای ایمان آوردن، گفتند: «این جز سحری آشکار نیست.» و این سخن، نشان‌دهنده لجاجت و کفر آنان در برابر حق بود.

فواید و پیام‌های آیه:

1. یادآوری نعمت‌های الهی، زمینه‌ساز شکرگزاری و تقویت ایمان است. هرگاه انسان نعمت‌های خدا را به یاد آورد، دلش به محبت او نزدیک‌تر می‌شود و در مسیر بندگی استوارتر می‌گردد.
2. معجزات پیامبران، همه به اذن خداست و هیچ‌کس به خودی خود قدرتی ندارد. این حقیقت، توحید را در دل‌ها زنده می‌کند و نشان می‌دهد که تنها خداست که آفریننده و زنده‌کننده است.
3. مقام والای حضرت مریم علیهاالسلام و پاکی او، الگویی برای همه مؤمنان است. خداوند او را برگزید و از او فرزندی پاک و معجزه‌آفرین به دنیا آورد تا نشان دهد که اراده خدا بر همه چیز غالب است.
4. دشمنی کافران با حق، هیچ‌گاه مانع رسیدن نور الهی نمی‌شود. بنی‌اسرائیل معجزات روشن را سحر خواندند، اما خداوند پیامبرش را حفظ کرد و دینش را یاری نمود.
5. این آیه، بطلان ادعای الوهیت عیسی علیه‌السلام را روشن می‌سازد؛ زیرا او خود بنده‌ای بود که خداوند بر او نعمت‌ها ارزانی داشت و او با اذن خدا معجزات را انجام می‌داد، نه به قدرت خویش. این حقیقت، مسلمانان را به توحید خالص دعوت می‌کند و آنان را از هرگونه شرک و غلوّ در حق پیامبران بازمی‌دارد.