سوره مائده — آیه 109

معانی واژگان:

• عَلّامُ الْغُیُوبِ: بسیار دانای به پنهانها و نهفتهها؛ کسی که علمش به همه چیز، چه آشکار و چه پنهان، احاطه کامل دارد.

تفسیر آیه:

ای مردم! به یاد آورید روز قیامت را؛ روزی که خداوند همه پیامبران را گرد میآورد و از آنان میپرسد: «امتهای شما در برابر دعوتتان به توحید و یکتاپرستی چه پاسخی به شما دادند؟» این پرسش نه از روی ناآگاهی است، بلکه برای اتمام حجت بر امتهاست تا اعتراف پیامبران بر ضد آنان گواه باشد. پیامبران در پاسخ میگویند: «ما را دانشی نیست؛ ما از آنچه در دلهایشان پنهان داشتند و آنچه پس از ما انجام دادند، آگاه نیستیم. تنها توئی که دانای پنهانها و آشکارها هستی و از نیّات و اعمال بندگان کاملاً باخبری.» آنان علم خود را محدود به ظاهر پاسخها میدانند و باطن امور را به علم بیپایان خداوند واگذار میکنند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که پیامبران در برابر خداوند نهایت humility و بندگی را دارند و هرگز ادعای آگاهی از غیب نمیکنند؛ آنچه میدانستند تنها وحی الهی بود.
• پرسش خداوند از پیامبران، عدالت او را میرساند که پیش از مجازات امتها، حجت را بر آنان تمام میکند و هیچکس بدون اتمام حجت عذاب نمیشود.
• علم خداوند به همه چیز، حتی پنهانترین زوایای دلها، مایه آرامش مؤمنان است که هیچ عملی، هر چند کوچک، از دید او پنهان نمیماند و پاداش و کیفر او بر اساس علم کامل است.
• این آیه ما را به مراقبت از اعمال و نیّات دعوت میکند؛ زیرا هر چند ممکن است پاسخهای ظاهری ما به پیامبران را بدانند، اما خداوند از باطن و حقیقت اعمال ما آگاه است و بر اساس آن داوری میکند.