سوره انعام — آیه 97

معانی کلمات:

• نُجُوم: ستارگان (جمع نجم)
• تَهْتَدُوا: راه یابید، راه را بیابید
• ظُلُمَات: تاریکی‌ها (جمع ظلمت)
• بَرّ: خشکی، صحرا
• فَصَّلْنَا: به روشنی بیان کردیم، جدا جدا بیان نمودیم
• آیَات: نشانه‌ها و دلایل روشن

تفسیر آیه:

خداوند متعال همان کسی است که ستارگان را برای شما آفرید و در آسمان قرار داد تا در تاریکی‌های شب، چه در خشکی و چه در دریا، به وسیله آن‌ها راه خود را بیابید و از گمراهی و سرگردانی نجات یابید. مسافران در بیابان‌های پهناور و دریانوردان در دل امواج، در شبی که همه جا را تاریکی فرا گرفته باشد، با نگاه به ستارگان، مسیر خود را تشخیص می‌دهند و به مقصد می‌رسند.

سپس خداوند می‌فرماید: ما نشانه‌ها و دلایل روشن خود را به تدریج و با دقت کامل بیان کرده‌ایم تا آنان که اهل دانش و خرد هستند، از آن‌ها بهره بگیرند و به قدرت و حکمت ما پی ببرند. این تفصیل و بیان روشن، ویژه کسانی است که می‌دانند و می‌فهمند، نه آنان که از روی جهل و بی‌توجهی می‌گذرند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. نعمت‌های خداوند را بشناسیم: ستارگان نه تنها زینت آسمانند، بلکه وسیله هدایت و راهیابی انسان‌ها در سفرهای زمینی و دریایی هستند. این نشانه‌ای از لطف و مهربانی خداوند نسبت به بندگان است.
2. تدبر در آفرینش، راه شناخت خدا: هرچه بیشتر در نظم و دقت آفرینش ستارگان و سایر پدیده‌های جهان بیندیشیم، به عظمت و دانش بی‌پایان خالق پی می‌بریم و ایمانمان قوی‌تر می‌شود.
3. قرآن، کتاب هدایت در تاریکی‌های جهل: همان‌گونه که ستارگان در تاریکی‌های شب راه را به مسافران نشان می‌دهند، آیات قرآن نیز در تاریکی‌های جهل و گمراهی، راه سعادت را به انسان‌ها می‌نمایانند. پس باید از این نور الهی بهره بگیریم.
4. دانش و آگاهی، شرط بهره‌مندی از آیات: خداوند تأکید می‌کند که آیات خود را برای «قومی که می‌دانند» بیان کرده است. این یعنی علم و آگاهی، کلید بهره‌مندی از نشانه‌های الهی است و ما باید همواره در پی دانش و فهم درست باشیم.