Cümə surəsi — Ayə 1

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• يُسَبِّحُ (yüsəbbihu): Tərif edir, pak və müqəddəs sayır, hər cür nöqsandan uzaq tutur.
• الْمَلِكِ (əl-Məlik): Padşahların Padşahı, bütün varlığın həqiqi sahibi və hökmdarı.
• الْقُدُّوسِ (əl-Qüddus): Hər cür nöqsan və qüsurdan tamamilə pak olan, müqəddəs.
• الْعَزِيزِ (əl-Əziz): Qüdrətli, heç vaxt məğlub edilə bilməyən, yenilməz.
• الْحَكِيمِ (əl-Həkim): Hər işində hikmət sahibi olan, yaratmasında, buyurmasında və qədərində müdrik.

2) Ayənin təfsiri:

Göylərdə və yerdə olan bütün varlıqlar — mələklər, insanlar, cinlər, heyvanlar, bitkilər, dağlar, dənizlər və hər bir zərrə — Allahı tərif edir, Onu hər cür nöqsandan uzaq tutur və pak sayır. Onların bu təsbihi ya dillə, ya da öz halları ilə Allahın əzəmətini və kamilliyini bəyan edir. Çünki onların hamısını yaradan, yaşadan və idarə edən yalnız Allahdır.

Allah əl-Məlikdir — bütün kainatın yeganə həqiqi sahibi və hökmdarıdır. Onun mülkündə heç bir ortağı, rəqibi və ya maneəçisi yoxdur. Göylərin və yerin hər bir işi Onun izni və iradəsi ilə baş verir.

O, əl-Qüddusdur — hər cür qüsur, nöqsan və çatışmazlıqdan tamamilə pakdır. Ona nə bir zəiflik, nə bir yorğunluq, nə də bir cahillik əsla yaxınlaşa bilməz. Onun zatı, sifətləri və işləri sonsuz kamillik içindədir.

O, əl-Əzizdir — qüdrəti qarşısında heç bir qüvvə dayana bilməz. Heç kim Onu məğlub edə, Ona üstün gələ və ya Onun iradəsinə mane ola bilməz. Hər şey Onun əmrinə boyun əyir.

O, əl-Həkimdir — yaratdığı hər bir şeydə, verdiyi hər bir hökmdə və təqdir etdiyi hər bir qədərdə sonsuz hikmət sahibidir. Onun heç bir işi boş, mənasız və ya hikmətsiz deyil.

3) Dəvət və nəsihət:

Ey insan! Sən də göylərdə və yerdə olan bütün varlıqlarla birlikdə Rəbbini tərif et, Onu pak say və Ona şükür et. Bil ki, səni yoxdan var edən, sənə ruzi verən, səni qoruyan və sənə hidayət yolunu göstərən məhz bu əl-Məlik, əl-Qüddus, əl-Əziz və əl-Həkim olan Allahdır. Qəlbin Onun zikri ilə rahatlıq tapar, ruhun Ona yönəlməklə şad olar. Gəl, sən də bu böyük təsbih karvanına qoşul, dilini Onun tərifi ilə islat və qəlbini Onun sevgisi ilə doldur. Çünki həqiqi azadlıq, həqiqi şərəf və həqiqi sülh yalnız Allaha qul olmaqda, Onu tanımaqda və Ona yönəlməkdədir.