Qalam surasi — Oyat 32

Kalimalarning ma'nolari:

• يُبْدِلَنَا – bizga o‘rniga beradi, almashtirib beradi.
• رَاغِبُونَ – ragbat qiluvchilar, istovchilar, umid qiluvchilar.

Tafsir:

Bog‘ egalari o‘z bog‘larini yonib kul bo‘lgan holda ko‘rishgach, avval uni tan olmadilar va “Biz adashib boshqa joyga kelib qoldik”, deyishdi. Keyin bu ularning bog‘i ekanini anglab yetishgach: “Yo‘q, biz (yaxshilikdan) mahrum bo‘libmiz”, deyishdi. Chunki ular kambag‘allarga haqini bermaslikka qasd qilgan edilar. Ularning orasidagi eng adolatli kishi: “Men sizlarga: nega “In shaa Alloh” demaysizlar?”, demaganmidim?”, dedi. Shunda ular o‘zlariga kelib, tavba qildilar va: “Rabbimizni (har qanday nuqsondan) poklaymiz. Biz zolimlardan bo‘ldik”, deyishdi. So‘ngra bir-birlarini ayblay boshladilar: “Voy bo‘ldik, biz haqiqatan ham haddan oshuvchilardan edik. Biz kambag‘allarni mahrum qilib, Allohning amriga xilof ish qildik. Umid qilamizki, Rabbimiz bizga bu bog‘imizdan ham yaxshirog‘ini almashtirib berar. Chunki biz endi Rabbimizga yuzlanuvchilarmiz, Undan avf va yaxshilik so‘rovchilarmiz”, deyishdi.

Bu voqea – Allohning amriga xilof ish qilgan va Unga berilgan ne’matlarning haqini ado etmagan har bir kishiga dunyoda beriladigan jazo namunasi ekanini bildiradi. Oxirat azobi esa bundan ham og‘irroq va kattaroqdir.

Foydalar:

• Gunoh va xatodan keyin tavba qilish eshigi har doim ochiqdir. Bandaning Rabbisiga qaytishi va Uning afvini so‘rashi – eng buyuk fazilatdir.
• Alloh taolo tavba qiluvchi bandasiga yo‘qotgan narsasidan ham yaxshirog‘ini berishga qodirdir. Umidni hech qachon yo‘qotmaslik kerak.
• Ne’matlarga shukr qilish va ularning haqini ado etish – ne’matlarning barakotli bo‘lishiga sabab bo‘ladi. Aksincha, baxillik va haqni bermaslik ne’matning yo‘qolishiga olib keladi.
• Har qanday ishda “In shaa Alloh” deyish – musulmonning odatiga aylanishi lozim, chunki bu Allohning irodasiga bo‘ysunishning belgisidir.
• Inson o‘z xatosini tan olishi va o‘zini ayblashi – kamolot belgisi bo‘lib, bu Allohning rahmatiga erishishga sabab bo‘ladi.