Qələm surəsi — Ayə 41

1) Ayədə izaha ehtiyacı olan sözlərin mənaları:

• أَمْ (əm): "Yoxsa", "yoxsa ki" mənasında olan bağlayıcıdır; burada əvvəlki suala alternativ bir sual bildirir.
• شُرَكَاءُ (şürəkau): "Şəriklər", "ortaqlar" deməkdir. Burada müşriklərin Allaha qoşduqları bütlər və uydurma tanrılar nəzərdə tutulur.
• فَلْيَأْتُوا (fəlyə'tu): "Qoy gətirsinlər", "qoy ortaya çıxarsınlar" mənasındadır; əmr bildirən bir ifadədir.
• صَادِقِينَ (sadiqin): "Doğru danışanlar", "sözündə duranlar" deməkdir.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə, haqqı inkar edənlərin və müşriklərin iddialarına qarşı güclü bir sual və çağırışdır. Onlar belə güman edirdilər ki, guya axirətdə möminlərlə eyni aqibətə nail olacaqlar, yaxud özlərinin uydurduqları bütlər onlara kömək edəcək və Allah qatında onların tərəfini saxlayacaq. Uca Allah buyurur: Məgər onların Allahdan başqa şərikləri, ortaqları var ki, onları möminlərlə eyni səviyyəyə qaldırsın, onlara bu haqqı versin və onları müdafiə etsin? Əgər belə bir iddiaları varsa, qoy o şəriklərini ortaya çıxarsınlar və göstərsinlər ki, doğrudan da onlar bu işi bacarırlar. Əgər bu iddialarında doğru danışanlardırsa, bunu sübut etmək onlar üçün çətin olmamalıdır.

Lakin onlar bunu heç vaxt edə bilməzlər. Çünki onların uydurduqları bütlər nə eşidir, nə görür, nə də bir zərrə qədər gücə malikdir. Onlar heç özlərinə belə fayda və ya zərər verə bilməzlər. Belə olduqda, başqalarına necə kömək edəcəklər? Bu ayə açıq şəkildə göstərir ki, batil iddiaların arxasında heç bir həqiqi dəlil yoxdur və onlar yalnız boş zənnə və uydurmalara arxalanırlar.

Bu ayədən bizim üçün böyük bir dərs var: insan yalnız Allaha güvənməli, yalnız Ona ibadət etməli və heç bir vasitəçi, büt və ya uydurma şərik axtarmamalıdır. Çünki həqiqi qurtuluş, uğur və əbədi səadət yalnız tək olan Allahın yolundadır. Quran bizə bu həqiqəti çox aydın və təsirli bir üslubda çatdırır ki, insan düşünsün, özünə çəki-düzən versin və haqqa tərəf dönsün.

3) Dəvət və təbliğ məzmunu:

Ey insan! Bu ayə sənə rəhmət və mərhəmət dolu bir çağırışdır. Uca Allah səni düşünməyə dəvət edir: sən kimə arxalanırsan? Kimə sığınırsan? Kimdən kömək diləyirsən? Əgər sənin arxalandığın şeylər sənə nə fayda, nə də zərər verə bilmirsə, bəs niyə onlara bel bağlayırsan? Gəl, tək olan Allaha tərəf dön. Onun kəlamı olan Quran sənə yol göstərir, qəlbinə şəfa verir və səni əbədi xoşbəxtliyə aparır. Allahın dini asandır, gözəldir və hər kəsi əhatə edir. Sən də bu gözəl dəvətə qulaq as, qəlbini haqqa aç və gör necə bir rahatlıq, necə bir nur qəlbinə dolacaq. Allah heç kimi yarı yolda qoymaz; kimsə Ona bir addım atsa, O ona on addım yaxınlaşar. Gəl, bu şirin və pak yola qoşul!