Qələm surəsi — Ayə 40

1) Ayədəki bəzi sözlərin izahı:

• سَلْهُمْ — "onlardan soruş" deməkdir; yəni Allah Öz Peyğəmbərinə (sallallahu aleyhi və səlləm) müşriklərə müraciət edib onlardan soruşmağı əmr edir.
• أَيُّهُم — "onlardan hansı" mənasındadır.
• بِذَٰلِكَ — "bununla", yəni onların iddia etdikləri o iddia ilə.
• زَعِيمٌ — "kəfil", "zamin", "təminat verən" deməkdir. Ərəb dilində "zəim" sözü bir işi öhdəsinə götürən, ona zəmanət verən şəxs üçün işlədilir.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə Allahın Öz Peyğəmbərinə (sallallahu aleyhi və səlləm) verdiyi bir sual formasıdır ki, haqqı inkar edənlərin iddialarının nə qədər əsassız olduğunu onların özünə göstərsin. Allah buyurur: ey Peyğəmbər, onlardan soruş — onların irəli sürdüyü o iddiaya, yəni axirətdə də müşriklərin müsəlmanlarla eyni aqibətə çatacağına və ya haqqın onların tərəfində olduğuna kim zəmanət verir? Onların hansı biri bu işin kəfilidir?

Bu sualın məqsədi onları aciz vəziyyətə salmaq və düşünməyə çağırmaqdır. Çünki onlar heç bir dəlilə, heç bir sübuta və heç bir zəmanətə malik deyillər. Əgər onların iddiası doğru olsaydı, onu qüvvətləndirəcək bir kəfil, bir şahid və ya bir dəlil gətirə bilərdilər. Lakin onların əlində yalnız təkəbbür və inadkarlıqdan başqa heç nə yoxdur.

Bu ayə həm də göstərir ki, haqq iddia ilə deyil, dəlil və sübutla müəyyən olunur. Kimsə "biz haqq yoldayıq" deyirsə, ondan bu iddiasına dair aydın dəlil tələb olunur. Məhz buna görə Allah onlardan bu sualı soruşmağı əmr edir ki, onların iddialarının boşluğu üzə çıxsın.

3) Bu ayədən götürüləcək dərs və dəvət mesajı:

Bu ayə bizə öyrədir ki, həqiqət yalnız iddia ilə deyil, dəlil və sübutla tanınır. İslam dini elə bir dindir ki, öz həqiqətini ağıl və dəlil üzərində qurur. Qurani-Kərim bizə düşünməyi, soruşmağı və haqqı araşdırmağı tövsiyə edir. Hər bir insan öz inancını araşdırmalı, onun doğruluğuna dair aydın dəlil tapmalıdır. İslamın nuru elə bir nurdur ki, onu araşdıran hər kəs onun həqiqətini görər və qəlbi ona meyl edər. Gəlin biz də bu ayənin ruhuna uyğun olaraq haqqı axtaraq, dəlillərə qulaq asaq və Quranın nurundan bəhrələnək. Çünki hidayət yalnız Allahdandır və O, səmimi qəlbdən haqqı axtaranları doğru yola yönəldər.