Аль-Араф сүрөсү — Аят 38

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• ادْخُلُوا – киргиле.
• أُمَمٍ – үммөттөр, жамааттар.
• قَدْ خَلَتْ – мурун өтүп кеткен.
• لَّعَنَتْ أُخْتَهَا – өзүнө окшош (ээрчиген) үммөтүнө каргыш айтты.
• ادَّارَكُوا – бири-бирине жетип, топтолушту.
• أُخْرَاهُمْ – акыркылары, баш ийүүчүлөр, ээрчигендер.
• أُولَاهُمْ – алгачкылары, башчылары, жетекчилери.
• ضِعْفًا – эселенген, кош кабат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала Кыямат күнү каапырларга айтат: «Силерден мурун өткөн жындардан жана адамдардан болгон каапыр үммөттөрдүн катарына кошулуп, тозокко киргиле». Тозокко ар бир үммөт кирген сайын, өзүнө окшош болгон жана өзүнө ээрчитип адаштырган мурунку үммөтүнө каргыш айтат. Акыры баары тозокто жолугуп, топтолгондо, ээрчигендер жана баш ийүүчүлөр болгон акыркылары, башчылары жана жетекчилери болгон алгачкылары жөнүндө: «Оо, Раббибиз! Мына ошолор бизди адаштырышты, аларга тозоктон кош кабат азап бер», – деп айтышат. Аллах Таала аларга жооп берип: «Ар бириңерге – башчыларга да, ээрчигендерге да – кош кабат азап бар, бирок силер муну билбейсиңер», – дейт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана өкүмдөр:

• Жоопкерчилик жеке: Ар бир адам өзүнүн кылган иши үчүн жооп берет. Башчылар да, ээрчигендер да өз ыктыяры менен тандаган жолу үчүн жоопкер. Бул адилеттүүлүктү жана жеке жоопкерчиликти түшүнүүгө үндөйт.
• Адашуунун себептерин түшүнүү: Адамдарды адаштыргандар гана эмес, аларга ээрчигендер да зыян тартат. Бул бизди диний маселелерде сак болууга, илим менен изилдөөгө, жалган жолго баштоочуларга ээрчибөөгө чакырат.
• Аллахтын адилет соту: Аллах эч кимге зулумдук кылбайт. Ар кимге татыктуу жаза берет. Бул аят Аллахтын адилеттигин жана даанышмандыгын көрсөтөт.
• Тозоктон сактануу: Бул аят бизди тозок азабынан коркууга жана Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарынан тыйылууга үндөйт.
• Ыймандуу болууга умтулуу: Ыймандуу адамдар үчүн бул аят эскертүү жана сабак. Ал бизди туура жолдо бекем болууга, жакшы адамдар менен бирге болууга жана адашуудан сактанууга чакырат.
• Курандын даанышмандыгы: Куран адамдардын психологиясын, коомдук мамилелерди жана акырет жашоосун так сүрөттөйт. Бул аят аркылуу биз Курандын терең илимин жана адамзат үчүн пайдалуу насааттарын көрөбүз.