Аль-Араф сүресі — Аят 38

1. Сөздердің мағынасы:

• ادْخُلُوا: кіріңдер.
• أُمَمٍ: үмметтер, топтар, қауымдар.
• خَلَتْ: өтті, өткен.
• لَعَنَتْ: қарғады, лағнет айтты.
• أُخْتَهَا: өзіне ұқсас басқа үмметті (яғни өзі сияқты күпірлікте болған қауымды).
• ادَّارَكُوا: бірінен соң бірі кіріп, түгел жиналды.
• أُخْرَاهُمْ: соңғылары, яғни қарапайым халық пен ілескендер.
• أُولَاهُمْ: алдыңғылары, яғни басшылар мен көсемдер.
• ضِعْفًا: еселенген, қайталап арттырылған.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала қиямет күні күпірлік пен адасушылықта болған адамдарға: «Сендерден бұрын өткен жындар мен адамдардан құралған үмметтердің қатарында тозаққа кіріңдер!» – дейді. Олар тозаққа топ-топ болып кірген сайын, әрбір үммет өзінен бұрын кірген, өзіне ұқсас әрі өзі ілескен басқа үмметті қарғайды. Себебі олар соларға еліктеп, соның салдарынан адасқан болатын. Осылайша бәрі тозақта бірінен соң бірі кіріп, түгел жиналған кезде, соңғы кіргендері – яғни қарапайым халық пен ілескендер – алдыңғы кіргендеріне, яғни басшылары мен көсемдеріне қарап: «Уа, Раббымыз! Мыналар бізді тура жолдан тайдырды, сондықтан оларға тозақтан еселенген азап бер!» – дейді. Аллаһ оларға: «Әрқайсысыңа – басшыларға да, ілескендерге де – еселенген азап бар. Бірақ сендер әркімнің қандай азапқа ұшырайтынын білмейсіңдер», – деп жауап береді.

Бұл аятта қиямет күнінің ауыр көрінісі бейнеленеді: күпірлік пен адасушылықта біріккен жындар мен адамдар тозақта жиналады. Олар бір-бірін қарғап, кінәлайды, бірақ бұл оларға еш пайда бермейді. Соңғылары алдыңғы басшыларын кінәлап, олардың өздерін адастырғанын айтып, оларға қосарланған азап тілейді. Алайда Аллаһ әділдікпен жауап беріп, әркім өз ісіне қарай лайықты жазасын алатынын білдіреді. Басшылар да, ілескендер де жауапкершіліктен құтылмайды.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят Аллаһтың әділдігін көрсетеді: әркім өз ісіне қарай жазаланады, ешкім басқаның күнәсін арқаламайды.
• Адамды адасушылыққа шақырғандар мен соған ергендердің бәрі жауап береді. Сондықтан әр адам өз ісіне мұқият болуы керек.
• Басшылар мен көсемдерге еліктеу әрдайым дұрыс бола бермейді; еліктеу тек Құран мен сүннетке негізделгенде ғана құпталады.
• Бұл аят адамды ойландырады: дүниеде бірге адасқандар ақыретте бір-бірін қарғайды, бұл – өкініштің ең үлкені.
• Ислам адамды тура жолға шақырады, адасушылықтан сақтандырады. Бұл – Аллаһтың адамзатқа деген мейірімінің көрінісі.
• Құран аяттары адамды ойлануға, тура жолды ұстануға, жауапкершілікті сезінуге шақырады. Бұл – иманды нығайтып, Аллаһқа құлшылықты арттыратын ұлы нығмет.