Nazi'ot surasi — Oyat 2

Kalimalarning ma’nolari:

• النَّاشِطَاتِ: Bu so‘z “nashot” (نَشْط) o‘zagidan olingan bo‘lib, “yechmoq, erkin qo‘yib yubormoq, yumshoqlik bilan tortib olmoq” degan ma’nolarni anglatadi. Bu yerda mo‘minlarning jonini yumshoqlik va muloyimlik bilan tanasidan chiqaruvchi farishtalar nazarda tutilgan.
• نَشْطًا: Bu so‘z yana o‘sha o‘zakdan kelib, “yumshoq va ravon tarzda yechish, qiyinchiliksiz ajratib olish” ma’nosini bildiradi. Ya’ni jonni tanadan og‘riqsiz va bemalol chiqarish.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda mo‘minlarning jonini tanasidan yumshoqlik va muloyimlik bilan chiqaradigan farishtalarga qasam ichmoqda. Ular mo‘min bandaning jonini xuddi tugunni yechgandek, hech qanday qiynalmasdan, bemalol va ravon tarzda chiqaradilar. Bu holat mo‘min uchun eng go‘zal va taskin beruvchi lahzadir — u o‘z jonini Allohga topshirish paytida hech qanday azob-uqubat sezmaydi, balki bu jarayon unga yengil va xushyoqim bo‘ladi. Bu qasamning maqsadi — qiyomat kuni qayta tirilish va hisob-kitobning haq ekanligini ta’kidlashdir. Alloh taolo o‘zining mo‘min bandalariga bo‘lgan mehribonligini shu tariqa bayon qiladi: ularning jonini olishda ham yumshoqlik va rahm-shafqat ko‘rsatadi.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Alloh taolo mo‘min bandalariga nisbatan cheksiz mehribondir. U hatto jon olish paytida ham ularga yengillik va taskin beradi. Bu mo‘min uchun eng katta tasalli manbaidir — o‘limdan qo‘rqish o‘rniga, u Allohning rahmiga umid qilishi kerak.
2. Mo‘minning o‘limi azob emas, balki rohat va najotdir. Chunki u bu dunyoning mashaqqatlaridan qutulib, Allohning rahmatiga erishadi. Bu esa insonni yaxshi amallar qilishga va Allohga yaqinlashishga undaydi.
3. Alloh taolo o‘zining ulug‘ ishlari — farishtalar va ularning vazifalari bilan qasam ichib, qiyomat kunining haqligini ta’kidlaydi. Bu mo‘minning imonini mustahkamlaydi va uni oxiratga tayyorgarlik ko‘rishga chorlaydi.
4. Farishtalarning mo‘minlarga nisbatan yumshoq muomalasi, Allohning bandalariga bo‘lgan rahm-shafqatining bir ko‘rinishidir. Bu esa musulmonni Allohga bo‘lgan muhabbatini oshiradi va Uning amrlariga itoat qilishga undaydi.