Аль-Хумаза сүрөсү — Аят 5

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• وَمَا أَدْرَاكَ — «Сага эмне билдирди?» же «Сен кайдан билесиң?» деген мааниде. Бул курандык ыкма болуп, айтылып жаткан нерсенин улуулугун жана коркунучтуулугун окурмандын көңүлүнө жеткирүү үчүн колдонулат.
• الْحُطَمَةُ — «Хутама» деп аталат. «Хатама» деген сөздөн алынган, мааниси «талкалоочу», «майдалоочу», «сындыруучу» дегенди билдирет. Бул тозоктогу оттун аталышы, ал өзүнө ташталган нерсени талкалап, майдалап салат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала пайгамбарыбызга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) кайрылып: «Эй, пайгамбар, сен кайдан билесиң Хутама деген эмне экенин? Сен анын чыныгы сыпатын, коркунучун жана күчүн кайдан билмексиң?» — деп сурайт. Бул суроо адам баласынын акылы жетпей турган, түшүнүүгө кыйын болгон нерсенин улуулугун жана кооптуулугун баса белгилөө үчүн берилген.

Хутама — тозоктогу оттун ысымдарынын бири. Ал өзүнө ыргытылган нерсени талкалап, майдалап, кыйратып салуучу от. Анын күчү жана ысыктыгы ушунчалык катуу болгондуктан, ал тийип турган нерсени бүт бойдон жок кылат. Аллах Таала бул аят аркылуу адамдарды ойлонууга чакырып, тозок отунун чыныгы сыпатын адам баласынын акылы толук түшүнө албастыгын, анын коркунучу дүйнөдөгү эч бир отко окшошпой турганын билдирүүдө.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Аллах Таала адамдарды тозоктон коркутуп, аларды ой жүгүртүүгө жана сак болууга чакырат. Бул — Аллахтын пенделерине болгон ырайымынын белгиси, анткени Ал аларды эскертүү аркылуу жамандыктан кайтарууну каалайт.
• «Сен кайдан билесиң?» деген суроо аркылуу адам баласынын билими чектелүү экенин, ал эми Аллахтын билими чексиз экенин түшүнөбүз. Бул бизди Аллахка болгон ишенимди бекемдөөгө жана Анын айткандарын тастыктоого үндөйт.
• Тозоктон коркуу жана ага туш болуудан сактануу — ыймандуу адамдын негизги милдеттеринин бири. Бул аят бизди жакшылык иштерди кылууга, күнөөлөрдөн алыс болууга жана Аллахтын буйруктарын аткарууга түрткү берет.
• Ислам дини адамды коркутуу менен гана эмес, ойлонууга, акыл жүгүртүүгө жана акыйкатты табууга чакырат. Бул аят аркылуу Курандын адамдын акылына жана жүрөгүнө таасир этүүчү күчүн көрөбүз.
• Курандын ар бир аятында адам баласы үчүн насаат жана эскертүү бар. Бул аят бизди акырет жашоосун эстен чыгарбоого, дүйнө жашоосунун убактылуу экенин түшүнүүгө жардам берет.