Humaza surasi — Oyat 9

So‘zlarning ma’nolari:

• Amad (عَمَدٍ) – ustunlar, tirgaklar (birlik shakli: amud – ustun).
• Mumaddada (مُمَدَّدَةٍ) – cho‘zilgan, uzaytirilgan, davomli qilib qo‘yilgan.

Tafsir:

Bu azob – ya’ni “Hutoma” (o‘tni chaqib o‘t oladigan) do‘zax olovi – ularning ustidan yopilgan holda qamrab oladi. Ular shu olov ichida uzun, cho‘zilgan ustunlar (tirgaklar) bilan bog‘langan va mahkamlangan bo‘ladi. Bu ustunlar shunchalik uzun va mustahkamki, ularning do‘zaxdan chiqib qutulishiga hech qanday imkon qoldirmaydi. Ya’ni, ular azob ichida butunlay mahbus bo‘lib, qochish yo‘li butunlay berk bo‘ladi. Bu holat ularning dunyoda mol-u dunyoni yig‘ib, uni hisoblab, boshqalarni haqirlab, o‘zlarini katta tutganliklarining jazosidir. Endi ular o‘sha olov ichida abadiy qoladilar, ustunlar ularni mahkam ushlab turadi.

Foydalar:

• Bu oyat insonni dunyo moliga berilib ketishdan, boshqalarni masxara qilishdan va o‘zini yuqori tutishdan qaytaradi. Chunki bunday xatti-harakatlar kishini do‘zaxga olib boradi.
• Islomda insonlarning bir-birini haqirlashi, g‘iybat qilishi va mol-u dunyoga ruju qo‘yishi qattiq qoralangan. Bu oyat musulmonlarga saboq beradiki, ular kamtarin, saxovatli va birodarlariga mehribon bo‘lishlari kerak.
• Qur’onning bu ta’limoti insonni ezgu axloqqa, jamiyatda o‘zaro hurmat va mehr-muruvvatga chorlaydi. Bu esa dunyoda tinchlik va saodatga, oxiratda esa najotga eltuvchi yo‘ldir.