Nahl surasi — Oyat 106

Kalimalarning ma’nolari:

• أُكْرِهَ – majburlangan, zo‘rlab biror narsaga undalgan.
• مُطْمَئِنٌّ – sokin, mustahkam, qalban qaror topgan.
• شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا – ko‘ngli kufrga ochilgan, ya’ni kufrni ixtiyoriy ravishda qabul qilib, unga rozi bo‘lgan.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda iymondan keyin kufrga qaytgan, ya’ni dindan chiqib, Islomni tark etgan kishilarning holatini bayon qilmoqda. Bunday kishilar uchun Allohning g‘azabi va buyuk azob bor. Ammo bu hukmdan bir toifa mustasno qilinadi: ular o‘z ixtiyori bilan emas, balki zo‘ravonlik va majburlash tufayli til bilan kufr so‘zini aytgan, lekin qalbi iymon bilan sokin va mustahkam bo‘lgan kishilardir. Bunday majburiy holatda til bilan aytilgan so‘z uchun ularga gunoh yo‘q, chunki Alloh bandalariga faqat qodir bo‘lgan narsani yuklaydi va ularning qalbidagi iymonni biladi.

Ammo kimki kufrni ixtiyoriy ravishda tanlab, ko‘ngli bilan unga ochilib, Islomdan yuz o‘girsa va kufrni ma’qul ko‘rsa, mana shu kishilar haqida oyatda “ularga Allohning g‘azabi va ulkan azob bor” deyilgan. Chunki ular o‘z ixtiyorlari bilan haqni tark etib, botilni tanladilar va bu bilan o‘zlariga eng katta zulm qildilar. Ular dunyo lazzatlari va zinati uchun oxirat va uning abadiy ne’matlarini sotib yubordilar. Alloh esa bunday kofirlarni hidoyat qilmaydi va ularni to‘g‘ri yo‘lga yo‘llamaydi.

Foydalar va saboqlar:

• Islom dini insonni faqat qodir bo‘lgan narsaga majbur qiladi; majburiy holatda aytilgan so‘zlar uchun gunoh yozilmaydi, chunki Alloh bandalariga rahmli va mehribondir.
• Iymonning asosi qalbda bo‘ladi; til bilan aytilgan so‘z emas, balki qalbning ishonchi va mustahkamligi muhimdir.
• Kufrni ixtiyoriy ravishda tanlash – eng og‘ir gunohlardan biri bo‘lib, bu Allohning g‘azabiga va azobiga sabab bo‘ladi.
• Bu oyat musulmonlarga iymonlarini mustahkamlash va har qanday holatda ham qalbni iymonda sokin tutish kerakligini o‘rgatadi.
• Allohning rahmati kengdir; U bandalarining ahvolini biladi va ularni adolat bilan mukofotlaydi yoki jazolaydi.