سوره اسراء — آیه 62

معانی کلمات:

• أَرَأَيْتَكَ: به من خبر بده، نظر کن و ببین.
• کَرَّمْتَ: برتری دادی، گرامی داشتی.
• أَخَّرْتَنِ: مرا مهلت دادی، مرا به تأخیر انداختی.
• لَأَحْتَنِکَنَّ: حتماً بر آنان چیره میشوم و آنان را به سوی خود میکشم و ریشهشان را میبَرَم.
• ذُرِّیَّتَهُ: فرزندان و نسل او (آدم علیهالسلام).

تفسیر آیه:

شیطان پس از آنکه از فرمان خداوند سرپیچی کرد و به خاطر تکبرش از رحمت الهی رانده شد، با گستاخی و سرکشی تمام رو به پروردگار کرد و گفت: «ای پروردگار من! به من خبر بده، این موجودی که او را بر من برتری دادی و به خاطر او مرا از درگاهت راندی، کیست که چنین مقامی یافته است؟» او با این سخن، اعتراض خود را نسبت به حکمت الهی در آفرینش آدم و برتری او ابراز داشت. سپس با قسم و تأکید فراوان گفت: «اگر مرا تا روز قیامت زنده نگه داری و مهلت دهی، قطعاً بر تمام فرزندان او چیره خواهم شد و آنان را از راه راست منحرف خواهم کرد و به گمراهی خواهم کشاند؛ مگر عدهای اندک از آنان که بندگان خالص و مخلص تو هستند و در برابر وسوسههای من ایستادگی خواهند کرد.» این سخن شیطان نشاندهنده کینه عمیق و دشمنی دیرینه او با انسان است؛ دشمنی که از روز نخست آفرینش آغاز شد و تا پایان دنیا ادامه خواهد داشت.

فواید و پیامهای آیه:

• دشمنی شیطان با انسان، دشمنیای قدیمی و قسمخورده است که از آغاز آفرینش شروع شده و او هیچگاه از گمراه کردن انسان دست برنمیدارد؛ بنابراین باید همیشه هوشیار باشیم و از او غافل نشویم.
• تکبر و خودبرتربینی، سرآغاز همه سقوطهاست؛ همانگونه که شیطان به خاطر تکبرش از مقام خود سقوط کرد و دشمن خدا و انسان شد.
• مهلت دادن خداوند به شیطان تا روز قیامت، نشانهای از حکمت و قدرت الهی است و آزمونی برای بندگان است تا با ایمان و تقوای خود، بر وسوسههای شیطان غلبه کنند.
• بندگان مخلص خداوند، از وسوسههای شیطان در امان هستند؛ پس باید تلاش کنیم تا به جرگه مخلصان درآییم تا از گزند شیطان محفوظ بمانیم.
• این آیه به ما میآموزد که نباید به قدرت و توانایی خود مغرور شویم و دیگران را تحقیر کنیم، زیرا برتری واقعی نزد خداوند است و اوست که هر کس را بخواهد گرامی میدارد.