Аль-Исра сүресі — Аят 62

1. Сөздердің мағынасы:

• أَرَأَيْتَكَ — «айтшы маған», «хабарла маған» деген мағынадағы сұрау мәні.
• كَرَّمْتَ — «құрметтедің», «артық қылдың», «абзал еттің».
• لَأَحْتَنِكَنَّ — «әлбетте басып аламын», «тубірімен жоямын», «өзіме бағындырып, адастырамын» деген мағынада. Бұл сөз балық аулайтын ілмекке де қатысты айтылады; яғни шайтан оларды өз торына түсіріп, бұралаң жолға саламын деп ант етті.
• ذُرِّيَّتَهُ — «оның ұрпағы», яғни Адамның (ғ.с.) балалары мен ұрпақтары.
• إِلَّا قَلِيلًا — «азғанасын қоспағанда», яғни өте аз бөлігін ғана адастыра алмаймын.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Иблистің (шайтанның) Аллаға деген менмендікпен, тәкаппарлықпен айтқан сөзі баяндалады. Ол Адам (ғ.с.) жаратылып, Алла оны құрметке бөлеп, періштелерге оған сәжде етуді бұйырған кезде, Иблис бойындағы тәкаппарлыққа салынып, сәждеден бас тартқан еді. Енді ол: «Мына сен абзал етіп, менен артық қылған жаратылысты көрдіңіз бе? Егер мені Қиямет күніне дейін тірі қалдырсаң, оның ұрпағын әлбетте өзіме бағындырып, адастырып, жолдан тайдырамын; тек азғанасын ғана адастыра алмаймын», — деді.

Мұнда Иблис Алланың әміріне қарсы шығып, өзін Адамнан артық санап, шектен шыққан менмендік танытты. Ол Қияметке дейін мұрсат берілсе, адам баласын түрлі азғырулармен, бұзақылықтармен, күнәлармен өзіне ертіп, тура жолдан тайдыруға ант етті. Бірақ ол өзінің әлсіздігін де мойындап, Алланың қорғауындағы, шынайы ықыласпен иман еткен, Аллаға берілген құлдарын азғыра алмайтынын айтты. Олар — санаулы ғана адамдар. Бұл жерде шайтанның адамға деген ашық дұшпандығы мен адамның Аллаға деген шынайы ықыласы арқылы ғана шайтанның азғыруынан сақтана алатыны айқын көрінеді.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят адамға шайтанның мәңгілік дұшпан екенін, ол Қияметке дейін адамзатты азғырумен айналысатынын ескертеді. Сондықтан әрбір мұсылман шайтанның айла-амалдарына қарсы сақ болуы керек.
• Шайтанның әлсіздігі мен Алланың құдіреті айқын: ол тек Алланың рұқсатымен ғана әрекет ете алады, ал Алланың шынайы құлдарына оның ешқандай билігі жоқ.
• Иманда шынайы ықылас пен ихлас болу — шайтанның азғыруынан құтылудың кепілі. Кімде-кім Аллаға шын жүректен берілсе, шайтан оған жол таба алмайды.
• Бұл аят мұсылманды Аллаға деген сенімді нығайтуға, шайтанның азғыруына түспеуге, әрдайым Алладан жәрдем сұрауға шақырады.
• Сонымен қатар, аят адамның өзін жоғары санап, тәкаппарлыққа салынуының қаншалықты қауіпті екенін көрсетеді. Иблис тәкаппарлығынан азапқа ұшырады; мұсылман кішіпейілділік пен мойынсұнушылықты ұстануы керек.
• Алланың әділдігі мен рақымы: Ол Өзіне шынайы берілген құлдарын шайтанның зұлымдығынан қорғайды. Бұл — мұсылман үшін үлкен үміт пен жұбаныш.