سوره اسراء — آیه 8

معانی کلمات:

• حَصِیرًا: به معنای زندان و جایگاهی که انسان را در خود حبس کند و راه گریزی از آن نباشد؛ برخی مفسران آن را به فرش و بستری تشبیه کردهاند که جهنمیان بر آن قرار میگیرند و نمیتوانند از آن جدا شوند.

تفسیر آیه:

ای بنیاسرائیل! امید است که پروردگار شما پس از آنکه شما را به خاطر طغیان و فساد، کیفر و خواری داد، اگر توبه کنید و کارهای شایسته انجام دهید، بر شما رحمت آورد و نعمت و عزت را به شما بازگرداند. اما اگر بار دیگر به فساد و نافرمانی بازگردید، ما نیز به کیفر و مجازات شما بازمیگردیم و شما را دوباره گرفتار عذاب و ذلت خواهیم کرد. این هشدار و تهدید، نشاندهندهی قانون ثابت و تغییرناپذیر خداوند است که با هیچ قوم و ملتی استثنا قائل نمیشود.

سپس خداوند میفرماید: ما جهنم را برای کافران، زندان و جایگاهی قرار دادهایم که هرگز از آن خارج نشوند و در آن محبوس و گرفتار باشند. این زندان، نه پایانی دارد و نه راه نجاتی از آن، و کافران در آن برای همیشه ماندگار خواهند بود.

این آیه و آیات پیش از آن، هشداری جدی برای امت اسلامی است تا مبادا با ارتکاب گناهان و نافرمانیها، گرفتار عذابی شوند که بنیاسرائیل به آن دچار شدند؛ زیرا سنتهای الهی دربارهی همهی انسانها یکسان است و هیچ قومی از این قانون مستثنا نیست.

فواید و پیامهای آیه:

• درِ توبه همیشه به روی بندگان باز است؛ حتی پس از گناهان بزرگ و کیفرهای سخت، اگر انسان真心 به سوی خدا بازگردد، رحمت الهی شامل حال او میشود.
• خداوند با بندگانش مهربان است و پیش از عذاب، هشدار میدهد و فرصت بازگشت میدهد؛ این نشانهی لطف و رحمت گستردهی اوست.
• قانون الهی دربارهی پاداش و کیفر، قانونی قطعی و تغییرناپذیر است؛ هر کس به فساد بازگردد، عذاب نیز به سراغش خواهد آمد.
• جهنم برای کافران، زندان ابدی است؛ این هشدار، مؤمنان را به شکرگزاری از نعمت ایمان و تلاش برای پایداری بر راه حق ترغیب میکند.
• این آیه به ما میآموزد که از سرنوشت اقوام پیشین عبرت بگیریم و در برابر وسوسههای گناه، هوشیار باشیم تا مشمول عذاب الهی نشویم.