Kahf surasi — Oyat 53

Kalimalarning ma'nolari:

• "Ravol" (رَأَى): Ko'rdi, ko'z bilan ko'rdi.
• "Mujrimun" (الْمُجْرِمُونَ): Gunohkorlar, jinoyatchilar — bu yerda Allohga shirk keltirgan va Uning payg'ambarlarini yolg'onchiga chiqarganlar.
• "Zonnu" (ظَنُّوا): Ishonch hosil qildilar, yaqin yakin bilish bilan ishondilar (bu yerda "zonn" so'zi "yaqin" ma'nosida kelgan, ya'ni shubhalanmasdan, to'liq ishonch bilan).
• "Muvoqi'uha" (مُوَاقِعُوهَا): Unga tushuvchilar, ichiga kiruvchilar.
• "Masrif" (مَصْرِفًا): Qochadigan joy, burilib ketadigan yo'l, o'zini qutqaradigan boshqa tomon.

Tafsir:

Qiyomat kuni gunohkorlar — Allohga shirk keltirgan va Uning amrlariga bo'ysunmagan kimsalar — do'zax olovini o'z ko'zlari bilan yaqqol ko'radilar. O'sha paytda ularning qalblarida hech qanday shubha qolmaydi: ular bu olovga albatta tushishlarini, uning ichiga kirishlarini to'liq ishonch bilan biladilar. Bu "zonn" (gumon) so'zi bilan ifodalangan bo'lsa-da, bu yerda u "yaqin" (to'liq ishonch) ma'nosida kelgan, chunki ular endi olovni ko'rib, uning haqiqatini o'z ko'zlari bilan mushohada qilganlar.

Ammo eng og'ir holat shuki, ular bu olovdan qochish uchun hech qanday yo'l topa olmaydilar. Na boshqa tomonga burilib ketishga kuchlari yetadi, na o'zlarini qutqaradigan biron panoh yoki himoyachi topadilar. Ular atrofga qaraydilar, lekin hech qanday najot yo'lini ko'rmaydilar. Bu holat ularning umidsizliklari va azoblarining eng yuqori cho'qqisidir — ular endi o'zlarining halokati muqarrar ekanini to'liq anglab yetadilar.

Foydalar:

1. Gunohning oqibati muqarrar: Bu oyat har bir insonga gunoh va shirkning oxir-oqibatda do'zaxga olib borishini eslatadi. Hech qanday gunohkor o'z qilmishidan qutulib qolmaydi — har bir nafs qilgan ishiga yarasha jazolanadi.
2. Tavba qilishga shoshilish: Gunohkorlar do'zaxni ko'rganda tavba qilish imkoniyati yo'qoladi. Demak, tavba qilish uchun eng yaxshi vaqt — hozir, dunyo hayotida, hali kech bo'lmasdan. Bu oyat mo'minlarni gunohlardan darhol qaytishga va Allohga yuzlanib, istig'for aytishga undaydi.
3. Allohning rahmati va adli: Alloh taolo bandalariga do'zax haqida ogohlantirish berib, ularni o'z rahmati bilan ogohlantirmoqda. Agar U adolatli bo'lmasa, bu ogohlantirishlarni bermasdi. Bu esa Allohning bandalariga bo'lgan cheksiz rahmatini ko'rsatadi — U bandalari azobga tushishidan oldin ularni ogohlantiradi va to'g'ri yo'lga boshlaydi.
4. Imonning qadri: Bu oyat mo'minlarga imonning naqadar buyuk ne'mat ekanini anglatadi. Ular gunohkorlarning bu dahshatli holatidan saqlanganlar, chunki Allohga iymon keltirib, Uning amrlariga itoat qilganlar. Bu esa mo'minlarning qalbida Allohga shukr va imonlarini mustahkamlashga sabab bo'ladi.