Kahf surasi — Oyat 54

Kalimalarning ma’nolari:

• صَرَّفْنَا: Biz xilma-xil qilib bayon qildik, takrorladik va turlicha ifodaladik.
• مَثَل: O‘rnak, iborat, pand-nasihat ma’nosini beruvchi misol.
• جَدَلًا: Tortishuv, janjal, haqsiz bahs va qarama-qarshilik.

Tafsir:

Qasamki, Biz bu Qur’onda odamlar uchun har xil misollarni, ibratli hikoyatlarni va pand-nasihatlarni xilma-xil shakllarda bayon qildik. Buning maqsadi — ularning es-hitishlari, o‘ylashlari va undan saboq olishlaridir. Lekin inson, ayniqsa, iymonsiz kishi, o‘ta janjalkash va ko‘p tortishuvchan bo‘lib, har qanday haqiqatga qarshi bahsga kirishadi. U o‘zining nodonligi va takabburligi tufayli, hatto eng ravshan dalillar kelganda ham, haqni qabul qilish o‘rniga, bema’ni e’tirozlar bilan kurashadi. Bu holat insonning zaifligi va shoshqaloqligidan kelib chiqadi, chunki u o‘z nafsiga ergashib, haqiqatdan yuz o‘giradi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Qur’on — bu butun insoniyat uchun rahmat va hidoyat manbai bo‘lib, unda har bir masala bo‘yicha misollar keltirilgan. Uni o‘qigan har bir kishi, agar chin dildan izlasa, o‘z savoliga javob topadi.
2. Inson tabiatidagi janjalkashlik — bu uning zaif tomonidir. Islom esa bizni muloyimlikka, haqni himoya qilishda esa donolik va sabr bilan yondashishga o‘rgatadi.
3. Haqni qabul qilish uchun inson o‘z nafsini tiyib, kamtarin bo‘lishi kerak. Qur’on oyatlariga qarshi bahslashish o‘rniga, ular ustida tafakkur qilish — bu insonni yuksak darajalarga olib chiqadi.
4. Bu oyat bizga da’vatda sabr qilishni o‘rgatadi: odamlar turli xil munosabatda bo‘lishlari mumkin, lekin bizning vazifamiz — haqni go‘zal usulda yetkazish, natija esa Allohning ixtiyoridadir.