Аль-Бакара сүрөсү — Аят 173

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• الْمَيْتَةَ – шарият боюнча союлбай өлгөн малдын эти.
• الدَّمَ – агып чыккан кан.
• لَحْمَ الْخِنزِيرِ – чочконун эти (анын бардык бөлүктөрү).
• أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ – союу учурунда Аллахтан башканын аты аталган мал.
• اضْطُرَّ – ачкачылык же өлүм коркунучу сыяктуу өтө оор абалга кабылып, ушул нерселерди жегенге мажбур болуу.
• غَيْرَ بَاغٍ – уруксат берилген өлчөмдөн ашып, күнөөкөр болууну көздөбөгөн.
• وَلَا عَادٍ – зарылчылык чегинен ашпаган.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта адамдарга зыяндуу болгон төрт түрдүү тамакты арам кылганын билдирүүдө: биринчиси – шарият боюнча союлбай өлгөн малдын эти; экинчиси – агып чыккан кан; үчүнчүсү – чочконун эти; төртүнчүсү – союу учурунда Аллахтан башканын аты аталган малдын эти. Бирок Аллах пенделерине чоң жеңилдик берген: эгер адам өлүм коркунучуна же ага жакын оор абалга кабылып, ушул арам нерселерди жегенге мажбур болсо, анда ага күнөө жок. Бирок бул жеңилдик эки шарт менен чектелген: биринчиден, ал адам арам нерсени жээгени үчүн күнөөкөр болууну же ага ынтызар болууну көздөбөшү керек; экинчиден, зарылчылык чегинен ашып, керектүү өлчөмдөн көп жебеши керек. Ушул эки шарт аткарылганда гана ага күнөө жок. Чындыгында Аллах Кечиримдүү жана Ырайымдуу – Ал пенделеринин алсыздыгын билет жана аларга кыйынчылыкты каалабайт. Зарылчылык учурунда ушул арам нерселерди жегенге уруксат бериши – Анын ырайымынын жана кечиримдүүлүгүнүн белгиси.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллах Таала пенделерине зыяндуу нерселерди гана арам кылган, ал эми адамдын ден соолугуна пайдалуу нерселерди адал кылган. Бул – Аллахтын адамдарга болгон мээриминин көрүнүшү.
• Ислам дини адам баласынын өмүрүн сактоону эң жогорку баалуулук катары белгилейт. Ошондуктан өлүм коркунучу туулганда арам нерселерди жегенге уруксат берилет.
• Аллахтын мыйзамдары адамдын күчү жетпеген нерселерди талап кылбайт. Ар бир өкүмдө жеңилдик жана ырайым бар.
• Зарылчылык чегинен ашууга, ашкере кетүүгө жол берилбейт. Ислам – орточо жана тең салмактуулукту сактаган дин.
• Аллах Кечиримдүү жана Ырайымдуу. Ал пенделеринин кылган каталарын кечирет, аларга ырайым кылат. Бул – мусулмандарды Аллахтын ырайымына үмүт кылууга жана Ага жакындоого чакырат.
• Бул аят адамдарга Исламдын жеңил, түшүнүктүү жана адамдын табиятына ылайыктуу дин экенин көрсөтөт. Ошондуктан ар бир адам Исламдын өкүмдөрүн үйрөнүп, ага ылайык жашоого умтулушу керек.