Sure Bakara — Ayet 177

Kelime Anlamları:

• Birr (الْبِرّ): İyilik, hayır, takva ve itaat demektir. Kişiyi cennete ulaştıran tüm salih amelleri kapsar.
• Tevellâ (تُوَلُّوا): Yönelmek, çevirmek.
• Kıbel (قِبَلَ): Tarafına, yönüne doğru.
• Âtâ (آتَى): Vermek, ihsan etmek.
• Alâ hubbihî (عَلَىٰ حُبِّهِ): Malı sevmesine ve ona düşkün olmasına rağmen vermek.
• Zevi’l-kurbâ (ذَوِي الْقُرْبَىٰ): Yakın akrabalar.
• İbni’s-sebîl (ابْنَ السَّبِيلِ): Yolcu; memleketinden ve malından uzak kalmış, yolda kalmış kimse.
• Er-rikâb (الرِّقَابِ): Köleler ve esirler; özgürlüklerine kavuşmaları için yardım edilenler.
• El-be’sâ (الْبَأْسَاءِ): Şiddetli yoksulluk, darlık ve sıkıntı.
• Ed-darrâ (الضَّرَّاءِ): Hastalık, bedensel ve ruhsal zarar.
• Hîne’l-be’s (حِينَ الْبَأْسِ): Savaş anı, düşmanla karşılaşma ve çarpışma vakti.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, Müslümanlara gerçek iyiliğin ve takvanın ne olduğunu öğreten çok kapsamlı ve derin bir mesajdır. Cenâb-ı Hak, burada ibadetlerin şeklinden ziyade, imanın hakikatine ve amellerin ruhuna dikkat çekmektedir. Şöyle ki:

Namazda doğuya veya batıya yönelmek, tek başına bir fazilet değildir. Asıl olan, Allah’ın emrine uyarak O’nun gösterdiği kıbleye yönelmektir. Bu sebeple Allah Teâlâ, “İyilik, yüzlerinizi doğuya ve batıya çevirmeniz değildir” buyurarak, ibadetlerin sadece şekilden ibaret olmadığını, aksine kalbin imanla, bedenin de salih amellerle dolu olması gerektiğini beyan etmektedir.

Gerçek iyilik ve takva; kişinin Allah’a, ahiret gününe, meleklere, indirilmiş tüm kitaplara ve bütün peygamberlere iman etmesidir. Bu iman, sadece dil ile söylenen bir söz değil; kalbin tasdiki ve hayatın her alanına yansıyan bir hakikattir.

Sonra bu imanın gereği olarak kişi, malını Allah rızası için harcamalıdır. Üstelik bu harcamayı, mala olan sevgisine ve düşkünlüğüne rağmen yapmalıdır. Öncelikle yakın akrabalarına, sonra anne-babasını kaybetmiş yetimlere, ihtiyaç içinde kıvranan yoksullara, memleketinden uzakta kalmış yolculara, ihtiyacından dolayı isteyenlere ve özgürlüğünü kaybetmiş köle ve esirlerin kurtuluşu için infakta bulunmalıdır.

Bunun yanında namazı hakkıyla ikame etmeli, farz olan zekâtı vermelidir. Verdiği sözleri tutmalı, yaptığı antlaşmalara sadık kalmalıdır. Zorluk ve darlık anlarında, hastalık ve musibet zamanlarında, savaş ve çarpışma anlarında sabır göstermelidir. İşte bu vasıfları taşıyan kimseler, imanlarında sadık olanlardır. Onlar, Allah’ın yasaklarından sakınan gerçek muttakilerdir.

Bu âyet, bizlere İslam’ın sadece bir takım ritüellerden ibaret olmadığını; iman, ibadet, ahlak ve muamelatın bir bütün olduğunu öğretmektedir. Rabbimiz, bizleri bu vasıfları taşıyan, imanında sadık ve takva sahibi kullarından eylesin. Âmin.