بقرہ سۈرىسى — ئايەت 182

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• خَافَ: بۇ يەردە «بىلدى، ھېس قىلدى» دېگەن مەنىدە.
• مُوصٍ: ۋەسىيەت قىلغۇچى كىشى.
• جَنَفًا: ھەقتىن چەتنەش، ئادالەتسىزلىككە مايىل بولۇش.
• إِثْمًا: گۇناھ، زۇلۇم، ئاتالمىش ھەقسىزلىق.
• فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ: ئۇلارنىڭ ئارىسىنى ئىسلاح قىلدى، يەنى مىراس ئالغۇچىلار بىلەن ۋەسىيەت ئالغۇچىلار ئارىسىدىكى ئىختىلاپنى تۈزەتتى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

بۇ ئايەت ۋەسىيەت قىلىش جەريانىدا يۈز بېرىدىغان ئادالەتسىزلىك ۋە ھەقسىزلىككە مۇناسىۋەتلىك. ئەگەر بىر كىشى ۋەسىيەت قىلغۇچىنىڭ ۋەسىيىتىدە ھەقتىن چەتنەپ، ئادالەتسىزلىككە ياكى گۇناھقا مايىل بولۇپ قالغانلىقىنى بىلسە — بۇ خاتالىق سەۋەبىدىن بولسۇن ياكى قەستەن بولسۇن — ئۇ كىشى ۋەسىيەت قىلغۇچىغا نەسىھەت قىلىپ، ئۇنى ئادالەتكە قايتۇرۇشقا تىرىشسا، ياكى ۋەسىيەت قىلغۇچى ئۆلگەندىن كېيىن مىراس ئالغۇچىلار بىلەن ۋەسىيەت ئالغۇچىلار ئارىسىدا ئىختىلاپ چىقسا، ئۇلارنىڭ ئارىسىنى ئىسلاح قىلىپ، ۋەسىيەتنى شەرىئەتكە ئۇيغۇن ھالغا كەلتۈرسە، ئۇنىڭغا ھېچقانداق گۇناھ بولمايدۇ. بەلكى ئۇ بۇ ئىسلاھاتى ئۈچۈن ساۋاب ئالىدۇ. ئاللاھ تائالا تەۋبە قىلغان بەندىلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچى ۋە ئۇلارغا رەھىمدىل بولغۇچىدۇر. بۇ ئايەت ئىسلاھ قىلغۇچىغا بېرىلگەن بىر ۋەدە ۋە مەدھىيەدۇر.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئىسلام دىنى ئادالەتسىزلىككە قارشى تۇرۇشنى ۋە ھەقنى قوغداشنى تەشەببۇس قىلىدۇ. ۋەسىيەتتە ھەقسىزلىك بولسا، ئۇنى تۈزىتىش ھەر بىر مۇسۇلماننىڭ مەسئۇلىيىتىدۇر.
• ئىسلاھ قىلىش، يەنى كىشىلەر ئارىسىنى تۈزەش ۋە ئىختىلاپنى ھەل قىلىش ئىسلامدا يۇقىرى قىممەتكە ئىگە ئىبادەتتۇر. بۇ ئايەت ئىسلاھ قىلغۇچىنىڭ گۇناھكار بولماستىن، بەلكى ساۋابقا ئېرىشىدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.
• ئاللاھنىڭ مەغپىرەت ۋە رەھىمە سۈپەتلىرى بىزنى ئۈمىدۋار قىلىدۇ. خاتالىقىمىزنى تۈزەپ، ياخشى ئىش قىلساق، ئاللاھ بىزنى كەچۈرىدۇ ۋە رەھىم قىلىدۇ.
• بۇ ئايەت بىزنى باشقىلارنىڭ ئىشلىرىغا بىپەرۋا قارىماي، ھەق ۋە ئادالەت ئۈچۈن تىرىشىشقا، جامائەت ئارىسىدا تىنچلىق ۋە ئىناقلىقنى قوغداشقا چاقىرىدۇ. بۇنداق قىلىش ئارقىلىق ئىسلامنىڭ گۈزەل ئەخلاقىنى نامايان قىلىمىز ۋە جەمئىيەتتە ئىناقلىقنى كۈچەيتىمىز.