Baqara surasi — Oyat 182

Kalimalarning ma'nolari:

• Janaф – haqdan og‘ish, adolatdan chetlanish.
• Ism – gunoh, zulm, nohaqlik.
• Mavsiy – vasiyat qiluvchi kishi.
• Isloh – o‘rtani tuzatish, adolatni tiklash.

Tafsir:

Kimki vasiyat qiluvchi kishining vasiyatida haqdan og‘ish yoki gunohga olib boradigan biror narsa borligini sezsa, bilsa, u kishi vasiyat qiluvchini to‘g‘ri yo‘lga chaqirib, unga adolatli vasiyat qilishni targ‘ib qilishi lozim. Agar vasiyat qiluvchi o‘z vasiyatida adolatdan chetga chiqqan bo‘lsa, masalan, merosdan bir qismini nohaq ravishda kimgadir bersa yoki merosxo‘rlardan birini haqsiz mahrum qilsa, shu holatni ko‘rgan kishi vasiyat qiluvchi tirikligida unga nasihat qilib, vasiyatini to‘g‘rilashga harakat qilishi kerak. Agar bunga ulgurmasa, vasiyat qiluvchi vafot etgach, merosxo‘rlar va vasiyat oluvchilar o‘rtasida kelishuvchilik qilib, vasiyatni shariatga muvofiq holga keltirsa, ya'ni nohaqlikni bartaraf etib, adolatni o‘rnatsa, bu ish uchun unga hech qanday gunoh yo‘q. Aksincha, u bu ishi bilan savob oladi, chunki u odamlar o‘rtasida yaxshilik va adolatni tiklashga harakat qilgan. Alloh taolo bunday isloh qiluvchi bandalarini mag‘firat qiladi va ularga rahm qiladi. Bu oyatda Alloh taolo isloh qiluvchilarni rag‘batlantirib, ularning qilgan yaxshi ishlari zoye ketmasligini, balki ular uchun katta ajr va mukofot borligini bildirmoqda.

Foydalar:

1. Islom dini odamlar o‘rtasida adolat va haqni tiklashga katta ahamiyat beradi, hatto vasiyat kabi masalalarda ham nohaqlikka yo‘l qo‘yilmasligini ta'kidlaydi.
2. Yaxshi niyat bilan qilingan isloh ishi — gunoh emas, balki savobli amaldir. Musulmon kishi odamlar o‘rtasida yaxshilikni tiklashga intilishi kerak.
3. Alloh taolo bandalariga nisbatan juda mehribon va rahmli bo‘lib, ularning xatolarini kechiradi, agar ular to‘g‘ri yo‘lga qaytsa va yaxshilik qilsa.
4. Bu oyat musulmonlarni o‘zaro nizo va janjallarda hakam bo‘lishga, adolatni tiklashga va zulmni bartaraf etishga chorlaydi. Bu islomning tinchlik va adolat din ekanligini ko‘rsatadi.