بقرہ سۈرىسى — ئايەت 181

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• بَدَّلَهُ: ئۇنى ئۆزگەرتتى، يەنى ۋەسىيەتنىڭ مەزمۇنىنى ئالماشتۇردى ياكى ئۇنىڭغا قوشۇمچە ياكى كېمەيتىش كىرگۈزدى.
• إِثْمُهُ: ئۇنىڭ گۇناھى، يەنى ۋەسىيەتنى ئۆزگەرتىشتىن كېلىپ چىققان مەسئۇلىيەت ۋە گۇناھ.
• سَمِيعٌ: ھەممە ئاۋازلارنى ئاڭلىغۇچى.
• عَلِيمٌ: ھەممە ئىشلارنى بىلگۈچى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

بۇ ئايەت ۋەسىيەت ھەققىدىكى ئۆتكەن ئايەتلەرنىڭ داۋامى بولۇپ، ۋەسىيەتنى ئۆزگەرتىشنىڭ ئېغىر ئاقىۋىتىنى بايان قىلىدۇ. مەنىسى شۇكى: كىمكى بىر كىشىنىڭ ۋەسىيىتىنى ئاڭلاپ بىلگەندىن كېيىن، ئۇنىڭ مەزمۇنىنى ئۆزگەرتسە — مەيلى ئۇنىڭغا قوشۇمچە قىلىش، كېمەيتىش ياكى پۈتۈنلەي توسۇش شەكلىدە بولسۇن — بۇ ئۆزگەرتىشتىن كېلىپ چىققان گۇناھ ۋە مەسئۇلىيەت پەقەت ئۆزگەرتكۈچىلەرنىڭ ئۈستىدە بولىدۇ، ۋەسىيەت قىلغان مېيىت ئۇنىڭدىن پاك ۋە بىگۇناھتۇر. چۈنكى مېيىت ئۆز ۋەسىيىتىنى ئادىللىق بىلەن ئېيتىپ بولغان، ئۇنىڭدىن كېيىنكى ئۆزگەرتىش ئۇنىڭ ئىرادىسىگە خىلاپتۇر. ئاللاھ تائالا ۋەسىيەت قىلغۇچىنىڭ ئېيتقان سۆزلىرىنى ۋە ئۆزگەرتكۈچىلەرنىڭ قىلمىشلىرىنى ئاڭلاپ تۇرغۇچى ۋە بىلىپ تۇرغۇچىدۇر؛ ھېچقانداق ئاۋاز ۋە ھېچقانداق ئەمەل ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ. ئۇ ھەر بىر كىشىنىڭ قەلبىدىكى نىيىتىنى، ئادىللىققا مايىللىقىنى ياكى زۇلۇمغا قاراپ يۈزلىنىشىنى ئوبدان بىلىدۇ ۋە ھەممىسىگە ئەمەلىگە يارىشا جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئىسلام دىنى ۋەسىيەت قىلغۇچىنىڭ ئىرادىسىنى ھۆرمەت قىلىشقا ۋە ئۇنىڭغا خىيانەت قىلماسلىققا چاقىرىدۇ؛ بۇ ئىنسانىي ئەخلاق ۋە ئىشەنچنى قوغداشنىڭ ئاساسىدۇر.
• ھەر بىر كىشى ئۆز قىلمىشىنىڭ مەسئۇلىيىتىنى ئۆزى تارتىدۇ؛ باشقىلارنىڭ گۇناھىغا يۆلەنمەيدۇ. بۇ ئادىللىق ۋە ھەقىقەتنى سۆيۈشلۈك ئىسلام پرىنسىپىنى نامايان قىلىدۇ.
• ئاللاھنىڭ «سەمىئ» ۋە «ئەلىم» ئىسىملىرى بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھېچقانداق ئەمەلىمىز ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ؛ شۇڭا ھەر ۋاقىت ئەمەلىمىزنى ئوبدان قىلىشقا تىرىشىشىمىز كېرەك.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئىجتىمائىي ئادالەت ۋە ئىشەنچلىك مۇناسىۋەتلەرنى قوغداشقا قانچىلىك ئەھمىيەت بېرىدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ، كىشىلەرنى ھەق-ھوقۇققا رىئايە قىلىشقا، ئۆزگىلەرنىڭ ھوقۇقىغا تاجاۋۇز قىلماسلىققا تەرغىب قىلىدۇ.
• ئاخىرەتتىكى ھېساب-كېتابقا ئىشىنىش ئىنساننى ھەر ۋاقىت ھەقىقەت ۋە ئادىللىق ئۈستىدە تۇرۇشقا، خىيانەت ۋە ئۆزگەرتىشتىن ساقلىنىشقا ئۈندەيدۇ.