Suuratu Al-Baqarah — Aaya 228

1. Maanaaji konngooji ɗi ngalaa saɗi e nder aaye ndee:

• وَالْمُطَلَّقَاتُ: Rewɓe ɓe ceediraaɓe (seeranɓe e gorko maɓɓe).
• يَتَرَبَّصْنَ: Ina ndaroɗii, ina ndenndi e mun (innde ɗum woni yamiroore: yo ɓe ndaro).
• قُرُوءٍ: Ko ɗum woni "quruu'" — ko ɗum woni laawol ɗiɗi: sahaa heege (hayd) maa sahaa laɓɓinaare (tuhr). Ko ɗum woni sahaaji tati ɗi heege maa laɓɓinaare.
• أَرْحَامِهِنَّ: nder reeduuji maɓɓe.
• بُعُولَتُهُنَّ: gorkooji maɓɓe (jom suudu maɓɓe).
• أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ: ɓe ɓuri hanndeede e artirde ɓe (ruttude ɓe e dewgal).
• دَرَجَةٌ: darja, toowgol, maa fii ɓurndam.

1. Firo aaye ndee:

Rewɓe ɓe ceediraaɓe (seeranɓe) e gorkooji maɓɓe, ko ɓe foti ndaroɗde e nder ko'e maɓɓe duuɓi tati (sahaaji tati ɗi heege maa laɓɓinaare) — ɗum woni "idda" (saha nde ɓe mbaawaani resde gorko goɗɗo). Ɗum ko fii yo ɓe hoolnu wonde reedu maɓɓe laɓɓiima, wonaa e reedu.

E nder saa'i ndii, haɗaani ɓe resde gorko goɗɗo haa idda maɓɓe timmi. Kadi haɗaani ɓe suuɗde ko Allah tagi e nder reeduuji maɓɓe — wonaa reedu (e ɗaɗol) maa heege — si ɓe ngoni goonɗinɓe e Allah e Ñalnde Sakkitiinde. Ɗum ko fii yo ɓe mbaɗtu goonga, ɓe ngalaa fenaande e gorko maɓɓe ɓooyɗo oo.

Gorkooji maɓɓe ɓen ɓe ceediri e maɓɓe ɓen, ko ɓe ɓuri hanndeede e artirde ɓe (ruttude ɓe) e nder saa'i idda ndii, si ɓe ngiɗii moƴƴinde e hakkunde maɓɓe e ɓe njiɗi jam e moƴƴere, wonaa fii lorraade ɓe maa ɓeydude ɓe muñal.

Rewɓe ɓen ina woodani ɓe hakkeeji e dow gorkooji maɓɓe, wano no gorkooji ɓen kadi woodani ɓe hakkeeji e dow rewɓe ɓen — fawaade e ko sari'a jaɓi e moƴƴere. Kono gorkooji ɓen ina woodani ɓe darja toowndi e dow rewɓe ɓen: ko ɗum woni ɓe ngoni hooreeɓe e nder galle, ko ɓe ngoni jom en ceedgol, e ko ɓe nafqooɓe jawdi e dow maɓɓe. Allah ko Fooluɗo, mo hay huunde foolataa, Ñeeñɗo e nder sari'a makko e eɓɓoore makko.

1. Nafaaji ɗi ndawnii e ndee aaye:

• Aaye ndee ina hollu wonde lislaam ina reena jibinannde e ɓesngu: idda ndii ina wallu anndude baaba ɓiɗɗo, ina haɗa jiiɓre e nder ɓesngu.
• Ina hollu wonde goonga e nuunɗal ko e diine: mo woni goonɗinɗo e Allah e Ñalnde Sakkitiinde, haɗaani mo fenaande e suuɗde goonga.
• Ina hollu wonde dewgal e ceedgol ngol alaa e nder lislaam ko fii lorra: Allah ina yiɗi moƴƴere e jam hakkunde gorko e debbo, hay si ɓe ceediri.
• Ina hollu wonde rewɓe e gorkooji ina woodani ɓe hakkeeji ɗiɗi fof, fawaade e moƴƴere e nunɗal — lislaam ko diine nunɗal e hakkeeji.
• Ina hollu wonde Allah Fooluɗo e Ñeeñɗo: sari'a makko fof ina e nder nunɗal e hikma, hay huunde e mun wonaa meere.
• Aaye ndee ina nodda ɓerɗe yimɓe yo ɓe ngoonɗin e lislaam, tawde ko diine ɓamtaare, reenugol ɓesngu, e newaare hakkunde worɓe e rewɓe.