Sure Bakara — Ayet 228

Kelime Anlamları:

• Mütallakāt (المطلقات): Boşanmış kadınlar.
• Yeterabbasne (يتربصن): Beklerler, gözetlerler.
• Kurû' (قروء): "Kur'" kelimesinin çoğulu olup, hayız (âdet) dönemleri veya temizlik dönemleri anlamına gelir. Buradaki tercih edilen görüşe göre üç hayız dönemidir.
• Bü'ûletühünne (بعولتهن): Kocaları (boşayan kocalar).
• Bi'l-ma'rûf (بالمعروف): İyi, güzel ve örfe uygun şekilde.

Tefsir:

Bu mübarek âyet, İslam'ın kadına verdiği değeri ve aile kurumunu koruma konusundaki hassasiyetini gözler önüne serer. Yüce Allah, boşanmış kadınların (kendilerine cinsel ilişki ile yaklaşılmış olanların) iddet beklemesini emreder. Bu iddet süresi, üç hayız (âdet) dönemidir. Bu süre, kadının rahminin boş olduğunun kesinleşmesi ve nesebin karışmaması içindir. Bu, hem kadının hem de toplumun maslahatına olan ilahi bir düzenlemedir.

Âyet, kadınların bu süre içinde Allah'ın rahimlerinde yarattığı şeyi (hamilelik veya hayız) gizlemelerinin helal olmadığını bildirir. Eğer kadınlar gerçekten Allah'a ve ahiret gününe iman ediyorlarsa, bu durumu gizlemekten şiddetle kaçınmalıdırlar. Çünkü bu, hem kocanın hakkını çiğnemek hem de neslin karışmasına sebep olmak gibi büyük bir vebaldir. İman, insanı bu tür hile ve aldatmacalardan alıkoyan en büyük güçtür.

Bu iddet süresi içinde kocalar, eğer gerçekten barışmayı ve aralarını düzeltmeyi istiyorlarsa, eşlerine dönmeye (ric'at) en yetkili kişilerdir. Bu dönüş, kadına eziyet etmek veya onu oyalamak için değil, samimi bir şekilde iyilik ve ıslah niyetiyle olmalıdır. Bu, aile bağlarının koparılmaması ve pişmanlık halinde yeniden bir araya gelme imkânının tanınması açısından büyük bir rahmettir.

İslam, adalet ve denge dinidir. Bu sebeple âyet, kadınların erkekler üzerinde, erkeklerin de kadınlar üzerinde örfe uygun (ma'rûf) hakları olduğunu bildirir. Yani haklar ve sorumluluklar karşılıklıdır. Ancak erkeklerin kadınlar üzerinde bir derecesi vardır. Bu derece, üstünlük veya tahakküm değil; ailenin geçimini sağlama, koruma ve yönetme (kavvamlık) gibi sorumluluklardan kaynaklanan bir derecedir. Erkek, bu sorumluluğun gereği olarak aile içinde daha fazla yük taşır.

Âyetin sonunda "Allah Azîz'dir, Hakîm'dir" buyrulur. Yani Allah, her şeye galip gelen, mutlak güç sahibidir ve koyduğu her hükümde sayısız hikmetler vardır. Bu hükümlere uyanlar dünyada huzur, ahirette kurtuluş bulurlar. Bu âyet, bizlere gösteriyor ki İslam, kadını koruyan, aileyi ayakta tutan ve toplumun temelini sağlamlaştıran yüce bir dindir. Rabbimizin bu emirlerine gönülden teslim olmak, hem bireysel hem de toplumsal mutluluğun anahtarıdır.