سوره بقره — آیه 255

معانی کلمات:

• سِنَة: چُرت و خواب سبک که مقدمه خواب است.
• قَیُّوم: قائم به ذات خود و نگهدارنده و مدبّر همه موجودات.
• یَؤُودُهُ: سنگینی کردن و مشقت دادن بر او.
• کُرسی: موجودی عظیم و وسیع که خداوند آن را آفریده و کیفیت آن بر ما پوشیده است.

تفسیر آیه:

خداوند یگانه است و هیچ معبودی به حق جز او وجود ندارد. او زندهٔ حقیقی است که زندگی کامل دارد و هرگز مرگ و فنا به او راه نمییابد، و قیّوم است؛ یعنی خودش به ذات خویش قائم و بینیاز است و همهٔ موجودات به او قائم و وابستهاند. هیچ چُرت و خوابی او را فرا نمیگیرد، زیرا خواب و نعاس از صفات مخلوقات است و او برتر از آن است که به این عیوب دچار شود.

تمام آنچه در آسمانها و زمین است، ملک خالص اوست و او بر همه چیز مالک و حاکم است. هیچ کس جرأت نمیکند در پیشگاه او شفاعت کند، مگر آنکه خداوند خود به او اذن دهد و از او راضی باشد. علم او به همه چیز احاطه دارد؛ آنچه را که بندگان در آینده انجام خواهند داد و آنچه را که در گذشته انجام دادهاند، همه را میداند. هیچ یک از مخلوقات نمیتوانند به چیزی از علم او دست یابند، مگر به اندازهای که خودش بخواهد و به آنها بیاموزد.

کُرسی او به قدری وسیع است که آسمانها و زمین را در برگرفته است، با این حال نگهداری آنها برای او هیچ سنگینی و مشقتی ندارد. او بلندمرتبه است در ذات و صفاتش، و بزرگ و عظیم است در ملک و سلطنتش، و هیچ چیزی مانند و همتای او نیست.

فواید و پیامهای آیه:

1. توحید خالص: این آیه انسان را به توحید ناب دعوت میکند و او را از شرک و وابستگی به غیر خدا بازمیدارد؛ چرا که تنها او شایسته عبادت است.
2. آرامش و امنیت: دانستن اینکه خداوند زنده و قیّوم است و هرگز دچار خواب و غفلت نمیشود، به مؤمن آرامش میدهد که در همه حال تحت مراقبت و نگهداری اوست و هیچ لحظهای از او غافل نیست.
3. امید به شفاعت: شفاعت تنها به اذن خداوند انجام میشود، پس مؤمن باید اعمال خود را خالصانه برای خدا انجام دهد تا شایسته شفاعت پیامبران و اولیای الهی گردد.
4. توکل بر خدا: چون نگهداری آسمانها و زمین برای او سنگین نیست، مؤمن میتواند در همه امور زندگی به او توکل کند و بداند که هیچ کاری برای خدا دشوار نیست.
5. عظمت و کبریایی خدا: این آیه عظمت خداوند را به تصویر میکشد و انسان را در برابر این عظمت فروتن میسازد و او را به خشوع و بندگی وا میدارد.