بقرہ سۈرىسى — ئايەت 275

1) قىسقىچە ئىزاھات:

• يَأْكُلُونَ الرِّبَا: ئۆسۈم يەيدۇ، يەنى پۇل بىلەن پۇل ئالماشتۇرۇشتا ياكى قەرز بېرىشتە ئاساسىي مەبلەغتىن ئارتۇق ئالغان ھەر قانداق ئوشۇقچە پايدا.
• لَا يَقُومُونَ: قىيامەت كۈنى قەبرىلىرىدىن تۇرالمايدۇ.
• يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ: شەيتان سوققان، يەنى جىن تەگكەن كىشىگە ئوخشاش تەڭپۇڭسىزلىق ۋە ساراڭلىق ھالىتىدە تۇرىدۇ.
• مَوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّهِ: پەرۋەردىگارىدىن كەلگەن ۋەز-نەسىھەت، يەنى ئۆسۈمنىڭ ھاراملىقى توغرىسىدىكى ئاگاھلاندۇرۇش.
• فَانتَهَىٰ: ئۆسۈم ئېلىشتىن يېنىۋالدى، تەۋبە قىلدى.
• فَلَهُ مَا سَلَفَ: ئىلگىرى ئالغان ئۆسۈمى ئۇنىڭغا قالىدۇ، ئۇنى قايتۇرۇش ياكى گۇناھى ئۈچۈن جازالانمايدۇ.
• وَمَنْ عَادَ: كىمكى ئۆسۈم ئېلىشقا قايتا باشلىسا.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۆسۈم يەيدىغان كىشىلەرنىڭ ئاخىرەتتىكى ئەھۋالىنى ۋە ئۇلارنىڭ دۇنيادىكى خاتا قارىشىنى بايان قىلىدۇ. ئۆسۈم يېگەن كىشىلەر قىيامەت كۈنى قەبرىلىرىدىن تۇرغاندا، جىن تەگكەن ياكى ساراڭ بولۇپ قالغان كىشىگە ئوخشاش تەڭپۇڭسىز، قالايمىقان ھالدا تۇرىدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ دۇنيادا قىلغان قىلمىشىنىڭ جازاسىدۇر.

ئۇلارنىڭ بۇ جازاغا دۇچار بولۇشىنىڭ سەۋەبى: ئۇلار «سودا قىلىشمۇ ئۆسۈم ئېلىشقا ئوخشاش، ھەر ئىككىسى پايدا كەلتۈرىدۇ، شۇڭا ھەر ئىككىسى ھالالدۇر» دەپ دەۋا قىلغان. ئاللاھ تائالا بۇ گۇماننى رەت قىلىپ، سودىنى ھالال، ئۆسۈمنى ھارام قىلغانلىقىنى ئېنىق بايان قىلدى. سودىدا ئىككى تەرەپنىڭ رازىلىقى، ئەمگەك ۋە ئەمەلىي پايدا بار بولۇپ، جەمئىيەتكە مەنپەئەت يەتكۈزىدۇ؛ ئەمما ئۆسۈمدە زۇلۇم، بايلىقنىڭ ئادالەتسىز توپلىنىشى ۋە ئىقتىسادىي زىيان بار.

ئاندىن ئاللاھ تائالا تەۋبە قىلغۇچىلارغا رەھمەت ئىشىكىنى ئاچىدۇ: كىمكى ئۆسۈمنىڭ ھاراملىقى توغرىسىدا ئاگاھلاندۇرۇش كەلگەندىن كېيىن ئۇنى قويۇپ، تەۋبە قىلسا، ئىلگىرى ئالغان ئۆسۈمى ئۈچۈن جازالانمايدۇ، ئۇنىڭ ئىشى ئاللاھقا تاپشۇرۇلىدۇ. ئەمما كىمكى ئاگاھلاندۇرۇش كەلگەندىن كېيىنمۇ ئۆسۈم ئېلىشقا قايتا باشلىسا، ئۇلار دوزاخ ئەھلى بولۇپ، دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ تائالا ئىنسانلارغا رەھمەتلىك بولۇپ، ئۇلارنى زۇلۇمدىن ۋە ھارامدىن قايتۇرۇش ئۈچۈن ئاگاھلاندۇرۇش يوللايدۇ. ئۆسۈم ئىجتىمائىي ئادالەتسىزلىكنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، كىشىلەر ئارىسىدا ئۆچمەنلىك ۋە زىيان پەيدا قىلىدۇ. ئاللاھ سودىنى ھالال قىلىپ، ئىنسانلارغا ئەمگەك بىلەن پايدا ئېلىشنىڭ ھەل قىلىش يولىنى كۆرسەتتى. شۇڭا بىز ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇپ، ھارامدىن يېنىۋېلىشىمىز، ھالال يول بىلەن رىزىق تەلەپ قىلىشىمىز كېرەك. ئاللاھ تەۋبە قىلغۇچىلارنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلىدۇ ۋە ئۇلارغا رەھمەت قىلىدۇ.