Sure Bakara — Ayet 275

Kelime Anlamları:

• Ribâ: Malın asıl sermayesine eklenen fazlalık, faiz.
• Yekûmûn: Kalkarlar, ayağa kalkarlar.
• Yetehabbetuhu: Onu çarpar, vurur, delirtir.
• El-Mess: Delilik, cinnet, dokunma.
• Mevisa: Öğüt, nasihat, uyarı.
• Selef: Geçmişte olan, önceden yapılan.
• Âd: Döndü, geri döndü.

Tefsir:

Ribâ yani faiz yiyenler, kıyamet günü kabirlerinden öyle bir kalkarlar ki, tıpkı şeytanın çarptığı bir kimsenin delilik nöbetiyle yalpalayarak, dengesiz bir şekilde kalkması gibi. Onlar bu halde diriltileceklerdir. Bu durumun sebebi, onların dünyada iken "Ticaret de faiz gibidir, ikisi de helaldir, ikisi de malı artırır" demeleridir. Onlar bu sözleriyle Allah'ın helal kıldığı ile haram kıldığını birbirine karıştırmışlar, kendi kıyaslarıyla Allah'ın hükmünü değiştirmeye kalkışmışlardır. Allah Teâlâ onların bu iddialarını reddederek şöyle buyurmuştur: "Allah, ticareti helal, faizi ise haram kılmıştır." Çünkü ticarette hem bireye hem topluma fayda vardır; alışveriş karşılıklı rızaya dayanır, emek ve risk içerir. Oysa faiz, zayıfı sömürmek, ihtiyaç sahibinin sırtından haksız kazanç elde etmek, toplumda düşmanlık ve kin tohumları ekmektir.

Ey insan! Rabbinden sana bir öğüt, bir uyarı ulaşır da faizin haramlığından haberdar olur ve ondan vazgeçersen, geçmişte yaptıkların sana bağışlanır. Çünkü sen cahildin, bilmiyordun. Artık bundan sonraki durumun Allah'a kalmıştır; O, tövbe edenleri sever ve onların iyiliklerini asla zayi etmez. Fakat kim, bu uyarıdan sonra tekrar faize döner, haram olduğunu bile bile onu işlemeye devam ederse, işte onlar cehennemliktirler ve orada ebedî kalacaklardır.

Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta şudur: Bu ebedîlik, faizi helal sayarak, Allah'ın hükmünü inkâr ederek yiyenler içindir. Mümin olduğu halde faiz günahına düşenler ise, günahlarının cezasını çektikten sonra cehennemden çıkacaklardır. Ancak bu, faizin ne kadar büyük bir günah olduğunu göstermektedir. Allah'ın haram kıldığı bir şeyi helal saymak, kişiyi dinden çıkarır. Bu yüzden faizden şiddetle kaçınmak, helal rızık peşinde koşmak her Müslümanın görevidir.

Unutmayalım ki Allah, kulları için kolaylık diler, zorluk dilemez. Ticareti helal kılmış, faizi haram kılmıştır. Helal kazançta bereket, faizde ise helâk vardır. Rabbimiz bizleri faizin her türlüsünden uzak tutsun, helal rızıkla rızıklandırsın.