Bəqərə surəsi — Ayə 275

Kəlmələrin mənaları:

• Riba – malın əsas məbləğindən artıq olan faiz, artım.
• Yəkulunər-riba – riba yeyənlər, yəni riba ilə məşğul olub onu qazanc kimi götürənlər.
• Yətəxəbbətuhuş-şeytan – şeytanın vurduğu, yəni cin vurmuş kimi onu çarparaq dəli edən.
• Əl-məss – toxunma, burada məcazi mənada dəlilik, cinnət.
• Məv’izə – öyüd-nəsihət, xatırlatma.
• Mə saləf – keçmişdə olan, əvvəlki əməllər.
• Əshabun-nar – od əhli, cəhənnəm sakinləri.

Təfsir:

Ey Allahın bəndələri! Bu mübarək ayədə Uca Rəbbimiz bizə ribanın (faizin) nə qədər böyük günah olduğunu və onunla məşğul olanların aqibətini xəbər verir. Riba yeyənlər – yəni malına artım götürərək haqsız qazanc əldə edənlər – qiyamət günü qəbirlərindən elə bir halda qalxacaqlar ki, sanki onları şeytan vurmuş, dəli etmişdir. Onlar qəbirlərindən yıxıla-yıxıla, sağa-sola çırpıla-çırpıla qalxacaqlar. Bu, onların dünyada ikən ribanı halal saymalarının və “Alış-veriş də riba kimidir, ikisi də eynidir” demələrinin cəzasıdır.

Lakin Uca Allah bu batil fikri rədd edərək buyurur: “Allah alış-verişi halal, ribanı isə haram etmişdir.” Çünki alış-verişdə hər iki tərəf üçün fayda var, əmək və ədalət əsasdır. Riba isə yalnız zülm, istismar və haqsız mənfəətdir; o, cəmiyyətdə nifaq və fəsad törədir, kasıbları daha da yoxsullaşdırır, varlıları isə daha da zənginləşdirir.

Ey möminlər! Bu ayə bizə tövbə qapısının açıq olduğunu da öyrədir. Kimə Rəbbindən öyüd-nəsihət gəlib çatsa və o, ribadan əl çəkib tövbə etsə, keçmişdə etdiyi əməllər ona bağışlanar. Onun işi Allaha qalır – əgər səmimi tövbə edərsə, Allah onun yaxşılığını zay etməz. Lakin kim bu xəbərdarlıqdan sonra yenidən ribaya qayıdarsa, ona qarşı dəlil sabit olar və belələri cəhənnəm əhlidirlər, orada əbədi qalacaqlar.

Bu ayədən öyrənirik ki, Allahın halal etdiyi ilə haram etdiyi heç vaxt eyni ola bilməz. Allahın hökmləri bəndələrin mənafeyi üçündür. Gəlin, ribadan uzaq duraq, halal qazanc əldə edək və Allahın razılığını qazanmağa çalışaq. Unutmayaq ki, dünyada qazandığımız mal-dövlət keçicidir, axirət isə əbədidir. Allah bizi halal ruzi ilə ruziləndirsin və haramdan qorusun!