Ənbiya surəsi — Ayə 87

Ayənin mənası (vacib kəlmələr):

• Zə-n-Nun – "Nun" balıq deməkdir. "Zə-n-Nun" isə "balıq sahibi" mənasını verir və bu, Yunus Peyğəmbərə (əleyhissalam) işarədir. O, balıq tərəfindən udulduğu üçün bu adla anılmışdır.
• Müğadibən – qəzəbli halda, əsəbi şəkildə, qövmündən ayrılaraq.
• Ən lən nəqdirə – "nəqdir" burada "təqdir etmək, hökm vermək" deyil, "daraltmaq, çətinliyə salmaq" mənasındadır. Yəni o, Allahın onu bu hərəkətinə görə cəzalandırmayacağını, daralmaya salmayacağını zənn etdi.
• Zülümat – qaranlıqlar: gecənin qaranlığı, dənizin qaranlığı və balığın qarnının qaranlığı.

Təfsir:

Bu ayə, Allahın seçilmiş peyğəmbərlərindən biri olan Yunus ibn Mətta (əleyhissalam) haqqında danışır. O, öz qövmünü Allaha imana və itaətə dəvət etmiş, lakin onlar inadkarlıq edib küfrlərində israr etmişdilər. Yunus Peyğəmbər onların bu inadına görə qəzəbləndi və Allahın ona verdiyi səbr əmrini unudaraq, qövmündən ayrılıb getdi. O, bu hərəkəti ilə Allahın ona daralmada, çətinlikdə qoymayacağını, bu ayrılışın günah sayılmayacağını zənn etdi. Lakin Allah Öz peyğəmbərini imtahana çəkdi və onu balığın udduğu bir vəziyyətə saldı. O, balığın qarnında, dənizin dibində, gecənin qaranlığında üç qat qaranlıq içində özünü tapdı. Məhz o an, o, öz səhvini dərk edərək, ürəkdən Allaha tərəf yönəldi və bu məşhur duasını etdi: "Səndən başqa heç bir ilah yoxdur, Sən pak və müqəddəssən, mən özümə zülm edənlərdən oldum."

Bu dua, tövbənin ən gözəl nümunəsidir. Yunus Peyğəmbər əvvəlcə Allahın vəhdaniyyətini (təkliyini) etiraf etdi, sonra Onu hər cür nöqsandan pak və uzaq bildiyini söylədi və nəhayət, öz günahını, öz nəfsinə zülm etdiyini etiraf etdi. Bu üç mərhələli tövbə – Allahı tanımaq, Onu təqdis etmək və öz günahını etiraf etmək – hər bir mömin üçün ən gözəl örnəkdir.

Bu hekayədən bizə böyük bir dərs var: heç bir bəndə, hətta peyğəmbər belə, Allahın təqdirindən və imtahanından kənar deyildir. Çətinliklər, qaranlıqlar içində belə, Allahın rəhmətindən ümid kəsilməməlidir. Yunus Peyğəmbərin duası, hər bir möminin sıxıntı anlarında dilinə gətirməli olduğu bir zikrdir. Bu dua ilə Allahın qapısı açılır, qaranlıqlar işıqlanır və bəndə öz Rəbbinə yaxınlaşır. Allah heç vaxt Ona üz tutan bəndəsini boş çevirməz. Bu səbəbdən, hər bir müsəlman çətinlik anlarında bu duanı oxumalı və Allahın rəhmətindən ümidini kəsməməlidir. Çünki Allah tövbə edənləri sevir və onların duasını eşidir.