سوره نمل — آیه 40

معانی واژگان:

• «عِندَهُ عِلْمٌ مِّنَ الْكِتَابِ»: کسی که دانشی از کتاب (لوح محفوظ یا کتاب آسمانی) داشت؛ به گفته مفسران، این شخص «آصف بن برخیا» بود که از اسم اعظم خداوند آگاهی داشت.
• «يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ»: پلک چشم تو بازگردد؛ یعنی به اندازه یک چشم بر هم زدن.
• «مُسْتَقِرًّا»: ثابت و پابرجا در جای خود.
• «لِيَبْلُوَنِي»: تا مرا بیازماید.
• «غَنِيٌّ كَرِيمٌ»: بینیاز از شکر بندگان و بخشندهای که نعمتهایش را گسترده میدارد.

تفسیر آیه:

هنگامی که سلیمان علیهالسلام از ملکه سبا خواست تخت او را نزد وی آورند، یکی از حاضران که از دانش کتاب بهرهای داشت و از اسم اعظم خداوند آگاه بود، گفت: «من آن را پیش از آنکه چشم بر هم بزنی، نزد تو میآورم.» او دعا کرد و خداوند به اذن خود تخت را در کوتاهترین زمان ممکن از سرزمین سبا به نزد سلیمان آورد. چون سلیمان تخت را نزد خود دید و آن را ثابت و مستقر یافت، زبان به شکر گشود و گفت: «این از فضل پروردگار من است؛ او این توانایی را به من عطا کرد تا مرا بیازماید که آیا شکرگزار نعمتهای او خواهم بود یا ناسپاسی میکنم. هر کس شکر گزارد، سود شکر او به خودش بازمیگردد، زیرا شکر، نعمت را پایدار میسازد و موجب افزایش آن میشود. و هر کس ناسپاسی کند و نعمت را انکار نماید، پروردگار من بینیاز از شکر بندگان است و در عین حال کریم و بخشنده است؛ او در دنیا به شاکر و کافر نعمت میبخشد و در آخرت هر کس را بر اساس عملش جزا میدهد.»

فواید و پیامهای آیه:

1. دانش و آگاهی، ابزاری برای دستیابی به امور خارقالعاده است؛ کسی که از علم حقیقی برخوردار باشد، میتواند با اذن خداوند کارهای بزرگ انجام دهد.
2. نعمتهای الهی وسیله آزمایش بندگان است؛ انسان باید در برابر هر نعمتی بیندیشد که آیا شکرگزار است یا ناسپاس.
3. شکر نعمت، نه تنها برای خداوند سودی ندارد، بلکه به خود انسان بازمیگردد و باعث دوام و برکت نعمت میشود.
4. خداوند بینیاز از شکر بندگان است و کرم او شامل حال شاکر و کافر در دنیا میشود؛ اما در آخرت، هر کس نتیجه عمل خود را خواهد دید.
5. ناسپاسی در برابر نعمتهای الهی، انسان را از فیض و رحمت خداوند محروم میکند، در حالی که شکرگزاری، انسان را به قرب الهی نزدیک میسازد.