سوره نمل — آيت 40

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• طَرْفُكَ: تنهنجي اک جو پپڙو يا اک جو هڪ ڏيک.
• مُسْتَقِرًّا: قائم، بيٺل، موجود.
• لِيَبْلُوَنِي: ته هو مون کي پرکي ۽ آزمائي.
• غَنِيٌّ: بي پرواهه، محتاج نه، ٻين جي شڪر جو ضرورت مند نه.
• كَرِيمٌ: سخي، وڏي ڪرم وارو.

2) تفسير:

سليمان عليه السلام جي درٻار ۾ هڪ نيڪ ۽ عالم شخص موجود هو، جنهن کي ڪتاب مان ڪجهه علم عطا ٿيل هو — ان ۾ الله جو اهو وڏو نالو به شامل هو، جنهن سان دعا ڪجي ته قبول ٿئي ٿي. ان شخص چيو ته آءٌ ملڪه بلقيس جو تخت تنهنجي اڳيان حاضر ڪريان ٿو، ان کان اڳ جو تنهنجي اک جو پپڙو جهپڪي ۽ موٽي. پوءِ هن دعا ڪئي ۽ الله تعاليٰ سندس دعا قبول فرمائي، ۽ تخت کي يمن کان شام تائين اک جهپڪڻ جيترو وقت ۾ پهچائي ڇڏيو.

جڏهن سليمان عليه السلام ان تخت کي پنهنجي اڳيان قائم ۽ موجود ڏٺو، ته فرمائيندي چيو ته هي منهنجي رب جو فضل ۽ ڪرم آهي، جيڪو مون تي ٿيو آهي، ته هو مون کي آزمائي ۽ پرکي ته آءٌ سندس نعمت جو شڪر ڪريان ٿو يا ناشڪري ڪريان ٿو. پوءِ ارشاد فرمايو ته جيڪو شڪر ڪري ٿو، تنهن جو شڪر پاڻ لاءِ ئي فائديمند آهي، ڇاڪاڻ ته شڪر نعمت کي قائم رکڻ ۽ وڌائڻ جو ذريعو آهي. ۽ جيڪو ناشڪري ڪري ٿو ۽ نعمت جو انڪار ڪري ٿو، ته ان جو نقصان به پاڻ تي ئي آهي، ڇاڪاڻ ته منهنجو رب هر ڪنهن جي شڪر کان بي پرواهه آهي، ۽ وڏي ڪرم وارو آهي — هو شڪر ڪندڙ ۽ ناشڪري ڪندڙ ٻنهي تي دنيا ۾ فضل ۽ ڪرم فرمائي ٿو، ۽ آخرت ۾ هر هڪ کي سندس عمل جو حساب ۽ بدلو ڏيندو.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ پنهنجي نيڪ ٻانهن کي اهڙو علم ۽ قدرت عطا فرمائي ٿو، جو عام ماڻهن لاءِ حيرت جو سبب بڻجي ٿو — ان مان معلوم ٿيو ته علم ۽ ايمان جي برڪت سان ناممڪن ڪم به ممڪن ٿي وڃن ٿا.
• سليمان عليه السلام جهڙو عظيم بادشاهه به پنهنجي طاقت ۽ حڪومت تي مغرور نه ٿيو، پر هر نعمت کي الله جو فضل ۽ ڪرم سمجهي شڪر ادا ڪيو — اهو ئي سچي عاجزي ۽ ايمان جو مظاهرو آهي.
• هر نعمت ۽ ڪاميابي الله جي آزمائش آهي، ته بندو شڪر ڪري ٿو يا ناشڪري — ان ڪري هر حال ۾ الله جو شڪر ادا ڪرڻ گهرجي.
• شڪر جو فائدو پاڻ شڪر ڪندڙ کي ئي پهچي ٿو، ۽ ناشڪري جو نقصان به پاڻ ناشڪري ڪندڙ کي ئي ٿئي ٿو — الله تعاليٰ ڪنهن جي شڪر يا ناشڪري جو محتاج نه آهي.
• الله تعاليٰ غني ۽ ڪريم آهي — هو شڪر ڪندڙ ۽ ناشڪري ڪندڙ ٻنهي کي دنيا ۾ روزي ۽ نعمتون عطا فرمائي ٿو، پر آخرت ۾ هر هڪ کي سندس عمل جو بدلو ملندو.
• اهي حقيقتون اسان کي سيکارين ٿيون ته الله جي نعمتن جو قدر ڪرڻ، سندس شڪر ادا ڪرڻ، ۽ پنهنجي علم ۽ طاقت کي عاجزي سان استعمال ڪرڻ ئي سچي ڪاميابي آهي — ۽ اهو ئي اسلام جي خوبصورت ۽ متوازن تعليم آهي.