Ан-Намль сүресі — Аят 40

1. Сөздердің мағынасы:

• عِلْمٌ مِّنَ الْكِتَابِ – Кітаптан бір білім: Құран мен Таурат секілді кітаптардан берілген білім, немесе Лаух-Махфуздан алынған ілім. Кейбір тәпсіршілер бұны Алланың ең үлкен есімі (Исмуллаһул-Ағзам) деп түсіндірген.
• يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ – Көзіңді ашып-жұмғанша, яғни кірпігің қайтып келгенше, өте қысқа уақыт ішінде.
• مُسْتَقِرًّا – Тұрақты, орныққан, дайын тұрған күйде.
• لِيَبْلُوَنِي – Мені сынау үшін, яғни сынаққа салу үшін.
• غَنِيٌّ – Баи, ешкімге мұқтаж емес.
• كَرِيمٌ – Кәрім, жомарт, шексіз береке иесі.

1. Аяттың тәпсірі:

Сүлеймен пайғамбар (ғ.с.) Билқис ханшайымның тағының өзіне әкелінуін қалады. Сонда Кітаптан білімі бар бір кісі – кейбір деректерде ол Асаф ибн Бархия деп аталады – «Мен оны саған көзіңді ашып-жұмғанша әкелемін» деді. Ол Аллаға дұға етті, Алла оның дұғасын қабыл етіп, тақты алыс жерден Сүлейменнің алдына лезде әкеліп қойды.

Сүлеймен пайғамбар тақтың өзінің қасында тұрақтап тұрғанын көргенде: «Бұл – Раббымның маған берген игілігі. Ол мені сынау үшін берді: шүкір етемін бе, әлде күпірлік қыламын ба?» – деді. Яғни Алла Тағала бұл нығметті беру арқылы оның шүкіршілдігін сынап, ризалығын байқағысы келді.

Содан кейін Сүлеймен пайғамбар шүкіршіліктің пайдасы адамның өзіне қайтатынын, ал күпірлік пен нығметке шүкірсіздік Аллаға ешбір зиян келтірмейтінін айтты. Кім Аллаға шүкір етсе, ол өзі үшін шүкір етеді, себебі шүкір – нығметтің сақталуына және одан әрі артуына себеп. Ал кім күпірлік қылса, Алла оның шүкіріне мұқтаж емес, Ол баи әрі кәрім, жомарттығымен шүкір етушіге де, күпірлік қылушыға да ризық береді.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Шүкіршілік – нығметтің кепілі. Аллаға шүкір ету арқылы адам өзіне берілген игіліктердің сақталуына және артуына себеп болады.
• Шүкір – өзің үшін. Шүкір етудің пайдасы ең алдымен адамның өзіне қайтады, Алла оған мұқтаж емес.
• Нығмет – сынақ. Алла берген әрбір игілік – адамның шүкіршіл немесе күпірлік қылушы екенін байқайтын сынақ.
• Ғылымның құдіреті. Кітаптан берілген білім арқылы адам Алланың рұқсатымен үлкен істер атқара алады. Бұл – білімге ұмтылуға шақыратын үлгі.
• Алланың кәрімдігі. Алла Тағала шүкір етушіге де, күпірлік қылушыға да жомарттықпен ризық береді, бірақ ақыретте әркім өз ісіне қарай есеп береді.
• Тәуекел мен дұға. Асафтың дұғасы дереу қабыл болды – бұл Алланың дұғаға жауап беретінін және шынайы сеніммен сұраған адамның тілегі орындалатынын көрсетеді.

Осы аят арқылы біз Алланың шексіз құдіретін, нығметтеріне шүкір етудің маңыздылығын және әрбір игіліктің сынақ екенін түсінеміз. Шүкіршіл болу – иманның көрінісі әрі жүректің нұры.